Termin zielona energia odnosi się do przyjaznych środowisku źródeł energii, których cechą charakterystyczną jest odnawialność oraz brak, lub znikome zanieczyszczenie środowiska podczas całego procesu wytwarzania z ich udziałem energii elektrycznej.
OZE to źródła wykorzystujące w procesie przetwarzania energię: wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu składowanych szczątek roślinnych i zwierzęcych.
Rozwój wykorzystania OZE jest jednym z priorytetów wymienianych w Polityce Energetycznej Polski do 2030 roku. W obszarze wykorzystania OZE przewiduje ona m.in. mechanizmy (Mechanizmy wsparcia "Zielonej energii"), które mają zachęcać do rozwoju odnawialnych źródeł energii, takie jak:
Najważniejszym krajowym aktem prawnym w zakresie rozwoju OZE jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. nr 89, poz. 625, z późn. zm.). Prawo energetyczne reguluje cały sektor energetyczny, jednak zawiera także specjalne przepisy mające zastosowanie do OZE, obejmujące:
Każdy przedsiębiorca prowadzący lub planujący działalność gospodarczą w zakresie:
z wyłączeniem: wytwarzania paliw stałych lub paliw gazowych, wytwarzania energii elektrycznej w źródłach o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nieprzekraczającej 50 MW niezaliczanych do odnawialnych źródeł energii lub do źródeł wytwarzających energię elektryczną w kogeneracji, wytwarzania ciepła w źródłach o łącznej mocy zainstalowanej cieplnej nieprzekraczającej 5 MW;
z wyłączeniem: dystrybucji paliw gazowych w sieci o przepustowości poniżej 1 MJ/s oraz przesyłania lub dystrybucji ciepła, jeżeli łączna moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW;
z wyłączeniem: obrotu paliwami stałymi, obrotu energią elektryczną za pomocą instalacji o napięciu poniżej 1 kV będącej własnością odbiorcy, obrotu paliwami gazowymi, jeżeli roczna wartość obrotu nie przekracza równowartości 100 000 euro, obrotu gazem płynnym, jeżeli roczna wartość obrotu nie przekracza równowartości 10 000 euro, oraz obrotu paliwami gazowymi lub energią elektryczną dokonywanego na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych lub rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi przez towarowe domy maklerskie prowadzące działalność maklerską w zakresie obrotu towarami giełdowymi na podstawie ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych, jak również obrotu ciepłem, jeżeli moc zamówiona przez odbiorców nie przekracza 5 MW.
zobowiązany jest do uzyskania koncesji (Koncesja na prowadzenie działalności w zakresie wytwarzania energii z OZE) na tą działalność, przyznawanej w drodze decyzji wydawanej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Wymagania techniczne w zakresie przyłączenia do sieci oraz zasad funkcjonowania przedsiębiorstw energetycznych wykorzystujących OZE zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U. z 2007 r. nr 93, poz. 623, z późn. zm.).
Jednym z działań podejmowanych w celu wspierania inwestycji w OZE jest obniżenie opłat w związku z przyłączeniem do sieci. Zróżnicowany został zakres zastosowania częściowego zwolnienia z opłat przyłączeniowych:
Podmiotom świadczącym usługi przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej wytworzonej w OZE oraz w wysokosprawnej kogeneracji przyznaje się pierwszeństwo w świadczeniu tych usług, za co odpowiedzialni są operatorzy systemów elektroenergetycznych.
Prawo energetyczne wprowadza obowiązek zakupu pochodzącej z OZE:
Przedsiębiorcy posiadający koncesję w zakresie obrotu energią elektryczną, oraz sprzedający energię elektryczną konsumentom użytkującym ją dla własnych potrzeb na terenie Polski mają obowiązek zakupu energii elektrycznej, wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii.
Prawo do sprzedaży energii elektrycznej, wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii mają przedsiębiorstwa energetyczne, które:
Obowiązek zakupu odnosi się również do energii cieplnej. Zgodnie z Prawem energetycznym, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się obrotem ciepłem i sprzedające to ciepło jest obowiązane, w zakresie określonym w przepisach, do zakupu oferowanego ciepła wytwarzanego w przyłączonych do sieci odnawialnych źródłach energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w ilości nie większej niż zapotrzebowanie odbiorców tego przedsiębiorstwa, przyłączonych do sieci, do której są przyłączone odnawialne źródła energii. W związku z tym, korzyści, które zgodnie z Prawem energetycznym najczęściej czerpią producenci energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii, w tym konkretnym przypadku są rozszerzone na producentów energii cieplnej.
Cena energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii jest określona z góry. Jest ona ustalana na podstawie postanowień ustawy - Prawo energetyczne i równa jest średniej cenie sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym, w poprzednim roku kalendarzowym. Cena ta jest obliczana przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i corocznie publikowana. Obecnie obowiązująca cena została ogłoszona w komunikacie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 31 marca 2009 r., zgodnie z którym, średnia cena na rynku konkurencyjnym w 2008 r. wynosiła 155,44 zł/MWh.
W roku 2009 średnia cena sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym osiągnęła poziom 197,21 zł za MWh. Jest to cena, po której spółki dystrybucyjne mają obowiązek kupować energię elektryczną od wytwórców OZE, wynikającą z obowiązku ustawowego. URE, po raz pierwszy w 2009 r. opublikowało algorytm obliczania średniej ceny sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym (informacja prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (nr 3/2010) z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie średniej ceny sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym za rok 2009).
Jednym z mechanizmów wprowadzonych przez Prawo energetyczne w celu promowania produkcji energii odnawialnej jest obrót świadectwami pochodzenia (Świadectwo pochodzenia), w innych krajach często nazywanymi zielonymi świadectwami. Zgodnie z Art. 9e Prawa energetycznego, wytworzenie energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii powinno być potwierdzone przez tzw. „świadectwo pochodzenia”, które potwierdza jej pochodzenie. Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub jej obrotem i sprzedające tę energię odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ma wybór pomiędzy:
Powyższy obowiązek uznaje się za spełniony, jeżeli w danym roku przedsiębiorstwo energetyczne osiągnęło określony udział ilościowy sumy energii elektrycznej wynikającej ze świadectw pochodzenia, które przedsiębiorstwo energetyczne przedstawiło do umorzenia, lub z uiszczonej przez przedsiębiorstwo energetyczne opłaty zastępczej, w całkowitej rocznej sprzedaży energii elektrycznej przez to przedsiębiorstwo wykonanej na rzecz odbiorców końcowych.
Świadectwa pochodzenia, wydawane przez Prezesa URE przedsiębiorstwom energetycznym zajmującym się wytwarzaniem energii elektrycznej w OZE, potwierdzają m.in. ilość energii elektrycznej odnawialnej wytworzonej w danym okresie.
Dowodem na pochodzenie energii elektrycznej są certyfikaty (System certyfikatów w elektroenergetyce).
Aby uzyskać więcej informacji nt. „Zielonej energii” warto odwiedzić stronę internetową Urzędu Regulacji Energetyki -
(Mechanizmy wsparcia "Zielonej energii")
(Koncesja na prowadzenie działalności w zakresie wytwarzania energii z OZE)