Podstawowe informacje o funduszach europejskich

I. Dostępne fundusze europejskie wspierające ochronę środowiska

II. Programy i inicjatywy finansowane z funduszy europejskich wspierające ochronę środowiska

III. Najważniejsze dokumenty związane z programami operacyjnymi

IV. Przykładowe działania związane z ochroną środowiska dofinansowywane z funduszy europejskich

V. Beneficjenci mogący ubiegać się o dofinansowanie z funduszy europejskich

VI. Terminy naborów wniosków o dofinansowanie z funduszy europejskich

VII. Poziom dofinansowania przedsięwzięć z funduszy europejskich

VIII. Placówki do których należy składać wnioski o dofinansowanie z funduszy europejskich

IX. Najważniejsze akty prawne dotyczące funduszy europejskich

X. Fundusze europejskie z poza UE dostępne w Polsce


I. Dostępne fundusze europejskie wspierające ochronę środowiska

Polityka spójności wdrażana jest poprzez poniższe fundusze europejskie:

  • Fundusze strukturalne, fundusze umożliwiające pomoc w restrukturyzacji i modernizacji gospodarki krajów członkowskich drogą interwencji w kluczowych sektorach i regionach (poprawa struktury):

    • Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – EFRR (Rozporządzenie (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1783/1999), jego zadaniem jest zmniejszanie dysproporcji w poziomie rozwoju regionów należących do UE. Z EFRR pochodzi m.in. wsparcie inwestycji produkcyjnych i infrastrukturalnych oraz wsparcie udzielane małym i średnim przedsiębiorcom, a także wsparcie ochrony środowiska.
    • Europejski Fundusz Społeczny – EFS (Rozporządzenie (WE) nr 1081/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1784/1999), jego głównym zadaniem jest rozwój społeczeństw w UE. Z EFS pochodzi m.in. wsparcie polityki rynku pracy, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, adaptacyjność i rozwój kadr (m.in. w dziedzinie środowiska), wyrównywanie szans na rynku pracy.
  • Fundusz Spójności – FS (Rozporządzenie Rady (WE) nr 1084/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające Fundusz Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) 1164/94) to instrument polityki spójności, nie należący do Funduszy strukturalnych i wdrażany na poziomie wybranych państw, a nie regionów. Jego celem jest ułatwienie integracji słabiej rozwiniętych krajów poprzez budowę wielkich sieci transportowych oraz obiektów infrastruktury ochrony środowiska o dużym obszarze oddziaływania.

Polska w latach 2007-2013 będzie największym beneficjentem europejskiej polityki spójności. W jej ramach może otrzymać łącznie ponad 67 mld euro podzielonych na interwencje EFRR, EFS oraz Funduszu Spójności (źródło: Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007 - 2013).

Wspólna polityka Rolna i Wspólna Polityka Rybacka wdrażane są poprzez poniższe fundusze europejskie:

  • Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich – EFRROW (Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich) przyczynia się do wspierania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich na terytorium całej Wspólnoty. Jednym z celów EFRROW jest poprawa środowiska naturalnego terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami.
  • Europejski Fundusz Rybacki – EFR (Rozporządzenie Rady (WE) NR 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego), przyczynia się do zapewnienie zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów wodnych i akwakultury w kontekście zrównoważonego rozwoju, z uwzględnieniem względów środowiskowych, gospodarczych i społecznych. Jednym z celów EFR jest wspieranie ochrony i poprawy stanu środowiska i zasobów naturalnych związanych z sektorem rybactwa.

Podsumowując, ochrona środowiska jest jednym z kluczowych aspektów zrównoważonego rozwoju Unii Europejskiej, stanowi jedną z najważniejszych dziedzin współfinansowania wspólnotowego i udzielane na nią środki powinny w pierwszej kolejności pochodzić ze wspólnotowych horyzontalnych instrumentów finansowych, w tym z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europejskiego Funduszu Rybackiego, programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) oraz siódmego programu ramowego w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (7 PR).

Wspólnotowe instrumenty finansowe (EFRR, EFS, FS, EFRROW, EFR, CIP oraz 7 PR) nie obejmują wszystkich priorytetów z zakresu środowiska, dlatego też utworzony został instrument finansowy na rzecz środowiska LIFE+.

  • Instrument Finansowy na rzecz środowiska LIFE+ (Rozporządzenie (WE) nr 614/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 maja 2007 r. w sprawie instrumentu finansowego na rzecz środowiska (LIFE+)) jest jedynym instrumentem finansowym Wspólnoty Europejskiej powołanym ściśle w celu wspierania przedsięwzięć w dziedzinie ochrony środowiska. Jego głównymi celami są ułatwienie procesu wdrażania wspólnotowego prawa ochrony środowiska, realizacja polityk ochrony przyrody oraz identyfikacja i promocja nowych rozwiązań dla problemów dotyczących ochrony środowiska, a w szczególności, przyczynienie się do osiągnięcia celów szóstego wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska naturalnego (6 EAP), ustanowionego decyzją nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002r.

II. Programy i inicjatywy finansowane z funduszy europejskich wspierające ochronę środowiska

Polityka spójności

Każdy program obejmuje okres pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2013 r. Program obejmuje wyłącznie jeden z trzech celów, o których mowa w art. 3 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, chyba że Komisja i państwo członkowskie uzgodniły inaczej.

  • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), którego głównym celem jest podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. Alokacja na realizację programu wynosi 27913,7 mln euro ze środków EFRR i FS.
  • Regionalne Programy Operacyjne (RPO), ich realizacja ma przyczynić się do wzrostu konkurencyjności regionu oraz zwiększenia spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej województw. Każde z szesnastu województw Polski realizuje w latach 2007-2013 własny program, który został przygotowany w odpowiedzi na lokalne potrzeby i jest dostosowany do specyfiki województwa, uwzględniający potrzeby ochrony środowiska. Alokacja na realizację programów wynosi 16555,6 mln euro ze środków EFRR;
  • Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (programy współpracy transgranicznej, programy współpracy transnarodowej, programy współpracy międzyregionalnej) utworzone zostały do zrealizowania Celu 3 polityki spójności UE – Europejska Współpraca Terytorialna (EWT). Transgraniczne działania dotyczyć będą m.in. gospodarki wodnej, gospodarowania odpadami oraz systemów energetycznych, zaś rozsądne korzystanie oraz zarządzanie środowiskiem naturalnym jest jednym z priorytetów działań transnarodowych, z kolei kluczowy priorytet działań międzyregionalnych dotyczy środowiska naturalnego oraz zapobiegania ryzyku w szczególności kwestii związanych z zagrożeniami naturalnymi i technologicznymi, gospodarką wodną, gospodarką odpadami, różnorodnością biologiczną oraz zachowaniem dziedzictwa naturalnego, energetyką, zrównoważonym transportem, dziedzictwem kulturowym i krajobrazem. Alokacja na realizację programów dla Polski wynosi 557,8 mln euro ze środków EFRR.

Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP) (2 programy: Polska - Białoruś - Ukraina, Litwa - Polska - Rosja) stanowi inicjatywę Komisji Europejskiej, której zasadniczym celem jest rozwój współpracy pomiędzy Unią Europejską a państwami partnerskimi spoza UE poprzez zapewnienie zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju regionalnego. Do kluczowych obszarów wsparcia należy m.in. promowanie ochrony środowiska i dobrego zarządzania zasobami naturalnym. Alokacja na ich realizację programów dla Polski wynosi 173,3 mln euro z EFRR.

Wspólna Polityka Rolna i Wspólna Polityka Rybacka

  • Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW), którego głównymi celami są: poprawa konkurencyjności gospodarstw rolnych poprzez ich restrukturyzację, poprawa stanu środowiska oraz krajobrazu poprzez racjonalną gospodarkę ziemią, poprawa warunków życia ludności wiejskiej i promocja rozszerzania działalności gospodarczej. Alokacja na realizację programu wynosi 13230 mln euro z EFRROW.
  • PO Zrównoważony Rozwój Sektora Rybołówstwa i nadbrzeżnych Obszarów Rybackich 2007-2013 (PO Ryby), którego ogólnym celem jest stworzenie konkurencyjnego, nowoczesnego i dynamicznego sektora rybackiego poprzez zrównoważoną eksploatację zasobów, uwzględniającego m.in. poprawę stanu środowiska na obszarach rybackich. Alokacja na realizację programu wynosi600 mln euro z EFR.

Inne inicjatywy wspólnotowe

  • Jessica, której celem jest wsparcie rozwoju obszarów miejskich oraz ich rewitalizacja zarówno  w aspekcie ekonomicznym jak i społecznym. W Polsce jest wdrażana regionalnie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO).
  • Jeremie, której celem jest poprawa wykorzystania oraz zwiększenie efektywności środków przeznaczanych na wsparcie sektora MSP w ramach funduszy strukturalnych. W Polsce jest wdrażana regionalnie w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO).
  • Jaspers, której celem jest pomoc techniczna w przygotowaniu dużych projektów np. w sektorze środowiska (od 25 mln euro), sektorze transportu (od 50 mln euro)
  • Program Ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji (CIP), w którym realizowane są programy szczegółowe: Program na rzecz Przedsiębiorczości i Innowacji (EIP), Program na rzecz Wspierania Polityki w zakresie Technologii Informacyjnych i Komunikacyjnych (ICT PSP) oraz Inteligentna Energia i Program dla Europy (IEE). CIP ma na celu promowanie konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw, został stworzony przede wszystkim z myślą o małych i średnich przedsiębiorstwach. Celem programu IEE jest wspieranie wzrostu efektywności energetycznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Budżet Programu CIP dla wszystkich państw uczestniczących w Programie na lata 2007-2013 wynosi 3.631,3 mln euro.
  • 7. Program Ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7PR) jest największym mechanizmem finansowania i kształtowania badań naukowych na poziomie europejskim. 7PR składa się z programów szczegółowych (Współpraca, Pomysły, Ludzie, Możliwości, EURATOM - badania nuklearne, Wspólnotowe Centrum Badawcze). Program Współpraca ma na celu wspieranie ponadnarodowej współpracy naukowo-badawczej m.in. w obszarze tematycznym środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi). Budżet 7PR na lata 2007-2013 wynosi 50 521 mln euro.

III. Najważniejsze dokumenty związane z programami operacyjnymi

IV. Przykładowe działania związane z ochroną środowiska dofinansowywane z funduszy europejskich

  • Budowa infrastruktury ochrony przed hałasem i promieniowaniem elektromagnetycznym
  • Budowa ścieżek dydaktycznych, punktów, wież widokowych, tablic informacyjnych
  • Działania mające na celu promocję bioróżnorodności i ochronę przyrody w obszarze pogranicza (włączając NATURA 2000)
  • Działania z zakresu poprawy jakości wód, ochrony przyrody, ochrony środowiska, krajobrazu klimatu, redukcji obciążeń i zagrożeń środowiskowych, jak i działania przygotowujące (m. in. Ochrona przeciwpowodziowa na rzekach granicznych w formie wspólnych koncepcji ochrony przeciwpowodziowej, transgraniczne plany emisji spalin)
  • Inwestycje i działania towarzyszące ochronie przed klęskami żywiołowymi i zwalczaniu katastrof
  • Ochrona gatunków zagrożonych
  • Ochrona i wykorzystywanie dziedzictwa naturalnego i kulturowego, miejsc, krajobrazów i tradycji dla rozwoju regionalnego i lokalnego
  • Ochrona siedlisk przyrodniczych na obszarach chronionych
  • Opracowywanie i przygotowywanie projektów, wspólnych koncepcji związanych z infrastrukturą środowiskową
  • Opracowywanie i przygotowywanie wspólnych koncepcji i projektów związanych z poprawą bezpieczeństwa środowiskowego w obszarze przygranicznym
  • Opracowywanie strategii ochrony i wykorzystywanie naturalnych zasobów, obszarów i krajobrazów
  • Planowanie lokalne w sytuacjach kryzysowych
  • Projekty związane z poprawą jakości powietrza
  • Redukcja obciążeń i zagrożeń środowiskowych
  • Rekultywacja terenów zdegradowanych
  • Rozwój strategii w zakresie ochrony środowiska
  • Stworzenie systemu zarządzania ryzykiem
  • Tworzenie współpracy pomiędzy instytucjami ekologicznymi, a także sieci współpracy pomiędzy instytucjami z zakresu ochrony środowiska
  • Udrażnianie korytarzy ekologicznych
  • Wdrożenie technologii zapobiegania zanieczyszczeniom
  • Wspieranie źródeł energii zmniejszających negatywne oddziaływania na środowisko
  • Wspólne badania, testowanie i przygotowywanie pilotażowych inwestycji, wymiana wiedzy, opracowywanie i wdrażanie wspólnych działań
  • Wspólne programy na rzecz ochrony środowiska
  • Zachowanie różnorodności gatunkowej
  • Zapobieganie i ograniczanie skutków zagrożeń środowiskowych
  • Zapobieganie i przeciwdziałanie zagrożeniom i programy w zakresie ochrony gatunków roślin i zwierząt
  • Zarządzanie krajobrazem kulturowym i kształtowanie społecznych postaw proekologicznych
  • Zwiększanie zdolności reagowania i zapobiegania klęskom naturalnym i środowiskowym

V. Beneficjenci mogący ubiegać się o dofinansowanie z funduszy europejskich

Rodzaj podmiotów mogących ubiegać się o dofinansowanie ze środków unijnych zależy od programu, priorytetu, a nawet konkretnego działania. Informacji na ten temat należy szukać w Szczegółowych opisach priorytetów dla poszczególnych programów, w samych programach, na stronach instytucji wdrażających programy, a także w zakładce na Ekoportalu opisującej dany program.

Można także skorzystać z wyszukiwarki Poradnik beneficjenta znajdującej się na Portalu Funduszy Europejskich.

VI. Terminy naborów wniosków o dofinansowanie z funduszy europejskich

Aktualne informacje na temat terminów naborów wniosków o dofinansowanie można uzyskać na stronach instytucji wdrażających dany program lub na Portalu Funduszy Europejskich.

VII. Poziom dofinansowania przedsięwzięć z funduszy europejskich

Poziom możliwego do uzyskania dofinansowania różni się w zależności od programu operacyjnego, a nawet priorytetu. Informacji tego typu należy szukać w Szczegółowych opisach priorytetów dla poszczególnych programów operacyjnych, programach a także na Portalu Funduszy Europejskich, a także w zakładce na stronie zawierającej opis danego programu.

VIII. Placówki do których należy składać wnioski o dofinansowanie z funduszy europejskich

Informację na temat lokalizacji instytucji, do której należy składać wniosek, można uzyskać w zakładce na stronie zawierającej opis danego programu .

Pomoc w znajdowaniu właściwego źródła dofinansowania przedsięwzięcia z funduszy europejskich

Informację na temat najbardziej właściwego dla danego przedsięwzięcia źródła finansowania można uzyskać korzystając z Centralnego Punktu Informacyjnego MRR lub punktów informacyjnych o w regionie, a także kontaktując się z instytucjami wdrażającymi dany program, jak również korzystając z Poradnika beneficjenta, znajdującego się na Portalu Funduszy Europejskich.

IX. Najważniejsze akty prawne dotyczące funduszy europejskich

X. Fundusze europejskie z poza UE dostępne w Polsce

  • Środki norweskie (mechanizm Finansowy EOG oraz Norweski Mechanizm Finansowy) Nowa perspektywa 2009-2014, szczególny nacisk został położony na wsparcie technologii wychwytywania i składowania CO2, innowacyjnego przemysłu przyjaznego środowisku, ochrony środowiska oraz badań naukowych i stypendiów. Łącznie dla Polski przeznaczone zostało 578 mln euro.
  • fundusz szwajcarski (Szwajcarsko – Polski Program Współpracy) ma na celu zmniejszanie różnic społeczno-gospodarczych istniejących pomiędzy Polską a wyżej rozwiniętymi państwami UE oraz różnic na terytorium Polski – pomiędzy ośrodkami miejskimi a regionami słabo rozwiniętymi pod względem strukturalnym. Wsparcie będą mogły uzyskać m.in. projekty związane ze środowiskiem. Łącznie dla Polski Szwajcaria przeznaczyła 489 mln CHF.

Powrót na górę strony