Promieniowanie jonizujące
  1. Przedmiot i sposób oceny
  2. Standardy jakości środowiska w zakresie promieniowania jonizującego
  3. Podmioty dokonujące obserwacji i oceny
  4. Organy zobowiązane do gromadzenia informacji
  5. Prawne aspekty związane z oceną
  6. Informacje o poziomach promieniowania jonizującego
    1. Dostępne na stronach internetowych
    2. Dostępne na wniosek w placówkach organów zobowiązanych do gromadzenia informacji
  7. Dodatkowe źródła informacji

 

I. Przedmiot i sposób oceny

Potencjalne źródła zagrożenia radiacyjnego kraju to obiekty jądrowe znajdujące się na terenie kraju (reaktor MARIA, reaktor EWA, przechowalniki wypalonego paliwa, elektrownie jądrowe krajów sąsiednich zlokalizowane w pobliżu granic Polski, obiekty związane z przetwarzaniem i składowaniem odpadów promieniotwórczych oraz inni użytkownicy źródeł promieniowania jonizującego.

Systematyczna ocena sytuacji radiacyjnej kraju, realizowana jest wyłącznie na poziomie krajowym, zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe i obejmuje:

  • badania zawartości sztucznych izotopów α- oraz β-promieniotwórczych w powietrzu;
  • badania stężenia cezu-137 w powietrzu, wodzie i glebie;
  • badania stężeń wybranych radionuklidów (cezu, strontu i plutonu) w śródlądowych wodach powierzchniowych i osadach dennych.

Pomiary prowadzone są zgodnie z zadaniami placówek specjalistycznych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 roku w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych.

  1. Wykonywanie pomiarów na stacjach wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych IMGW

W latach 2010-2012 w ramach sieci wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych (sieć Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej) wykonywany jest:

  • ciągły pomiar mocy dawki promieniowania gamma na wysokości 1m od podłoża z rejestracją średnich godzinnych i dobowych wartości;
  • ciągły pomiar aktywności radioizotopów alfa- i beta-promieniotwórczych w aerozolach powietrza;
  • badania aktywności beta próbek dobowych i miesięcznych opadu całkowitego;
  • badania aktywności wybranych radioizotopów gamma-promieniotwórczych (Cs-137, Ra-226, Ra-228, K-40) w próbkach zbiorczych miesięcznego opadu całkowitego;
  • badania aktywności izotopu strontu Sr-90 oznaczanego radiochemicznie w próbkach zbiorczych miesięcznego opadu całkowitego.

Wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych dokonywane jest na sieci IMGW złożonej z 9 stacji pomiarowych: w Warszawie, Gdyni, Włodawie, Świnoujściu, Gorzowie Wlkp., Lesku, Zakopanem, Legnicy i Mikołajkach. Sieć jest częścią systemu oceny sytuacji radiacyjnej kraju, koordynowanego przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.

Monitoring ten pozwala na uzyskanie danych wykorzystanych do bieżącej oceny stopnia skażenia promieniotwórczego atmosfery na obszarze kraju oraz wczesnego ostrzegania ludności przed niebezpieczeństwem radiacyjnym.

  1. Monitoring 137CS w glebie

Program pomiarowy tego zadania przewiduje pomiary metodą spektrometryczną próbek gleby pobranej w punktach zlokalizowanych w stacjach i posterunkach IMGW.

Program pomiarowy obejmuje pobór próbek gleby w cyklu dwuletnim (w 2004 i 2006 roku) z terenu całej Polski w 254 punktach zlokalizowanych w ogródkach meteorologicznych stacji i posterunków Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Pomiary stężenia 137Cs w powierzchniowej warstwie gleby (wykonywane metodą spektrometryczną próbek gleby pobranej w punktach zlokalizowanych w stacjach i posterunkach IMGW) posłużą do uzyskania aktualnych map radiologicznych Polski.

  1. Pomiar skażeń promieniotwórczych wód powierzchniowych i osadów dennych

Program pomiarowy obejmuje monitorowanie środowiska wodnego pod względem zawartości najważniejszych radionuklidów. Dla rzek i jezior pomiar stężeń 137Cs i 90Sr oraz dla osadów dennych stężeń 137Cs i izotopów plutonu 238Pu, 239Pu, 240Pu. Monitorowanie środowiska wodnego pod względem zawartości najważniejszych radionuklidów (dla rzek i jezior pomiar stężeń 137Cs i 90Sr, dla osadów dennych stężeń 137Cs i izotopów plutonu 238Pu, 239Pu, 240Pu). Pobór próbek wody i osadów dennych z rzek Wisły, Odry, Bugu, Narwi i Warty oraz w wodach i osadach dennych z sześciu wybranych jezior na terenie Polski: Wielkie Partęczyny, Drawsko, Wadąg, Rogóżno, Niesłysz, Wigry. Próbki pobierane są dwa razy w roku - w okresie wiosennym i jesiennym

 

II. Standardy jakości środowiska w zakresie promieniowania jonizującego

Informacje na temat dawek granicznych promieniowania jonizującego, wskaźniki pozwalające na wyznaczenie dawek stosowane przy ocenie narażenia można znaleźć w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego (Dz. U. 2005 nr 20 poz. 168).

 

III. Podmioty dokonujące obserwacji i oceny

Prezes Agencji Atomistyki dokonuje systematycznej oceny sytuacji radiacyjnej kraju zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe.

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) przeprowadza pomiary, w ramach państwowego monitoringu środowiska, za pomocą sieci wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych (monitoring promieniowania w powietrzu).

Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej (CLOR) przeprowadza pomiary, w ramach państwowego monitoringu środowiska, w punktach zlokalizowanych w stacjach i posterunkach IMGW (monitoring promieniowania w glebie i wodzie).

 

IV. Organy zobowiązane do gromadzenia informacji

Państwowa Agencja Atomistyki posiada dane przekazywane przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej i Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej.

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska posiada dane przekazywane przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej i Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej.

Główny Urząd Statystyczny Środowiska posiada dane przekazywane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej.

 

V. Prawne aspekty związane z oceną

Oceny promieniowania jonizującego dokonuje się w Polsce (zgodnie z art. 26, ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627 z późn. zm.) w ramach państwowego monitoringu środowiska.

Monitoring skażeń promieniotwórczych w środowisku realizowany jest zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej, zawartymi w Rekomendacji Komisji z dnia 8 czerwca 2000 r. o stosowaniu Artykułu 36 Traktatu Euroatomu dotyczącego monitoringu poziomów radioaktywności w środowisku w celu oceny ekspozycji całej populacji.

Zakres oceny sytuacji radiacyjnej kraju zawarty opisany jest w ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 276 z późn. zm.).

Listę placówek wykonujących pomiary skażeń promieniotwórczych, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 roku w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych (Dz. U. z 2002 r. Nr 239, poz. 2030).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego (Dz. U. 2005 nr 20 poz. 168)

Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom) (Dz. U. z 2010/C 84/01).

 

VI. Informacje o promieniowaniu jonizującym

VI.1. Dostępne na stronach internetowych

Na stronie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska znajdują się informacje zbiorcze o promieniowaniu jonizującym dla całego kraju:

VI.2. Dostępne na wniosek w placówkach organów zobowiązanych do gromadzenia informacji

Udostępnianiu podlegają wszelkie informacje dotyczące stanu elementów środowiska oraz wzajemnego oddziaływania między tymi elementami znajdujące się w posiadaniu danego organu administracji lub które są dla niego przeznaczone, na zasadach określonych ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008 nr 199 poz. 1227, z późn. zm. Zobacz szczegóły…

 

VII. Dodatkowe źródła informacji

krajowe

zagraniczne