Podstawy prawne ochrony środowiska w Polsce
Ochrona środowiska jest obecnie jednym z głównych zadań współczesnego społeczeństwa i państwa.
Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U.z 20Nr 78 poz.483 zm. Dz.U.z 20 Nr 200/2006 poz.1471/ jedną z podstawowych funkcji państwa polskiego jest zapewnienie ochrony środowiska, U podstaw realizacji tej i innych funkcji leży zasada zrównoważonego rozwoju – takiego rozwoju społeczno-gospodarczego, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń1 (art. 5).
Na potrzeby ochrony środowiska Konstytucja pozwala na wprowadzanie pewnych – określonych ustawami - ograniczeń w korzystaniu z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31) oraz zobowiązuje władze publiczne2 (art. 74):
- do prowadzenia polityki3 zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom,
- do ochrony środowiska,
- do wspierania działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska.
Daje również prawo każdemu - każdej osobie fizycznej i prawnej, niezależnie od narodowości czy kraju pochodzenia
- do informacji o stanie i ochronie środowiska.
Równocześnie Konstytucja zobowiązuje każdego (art. 86)
- do dbałości o stan środowiska,
- do ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie pogorszenie stanu środowiska.
Szczegółowe regulacje w powyższym zakresie określają ustawy i akty wykonawcze do ustaw4 . Uwzględniają one wymagania wynikające z dyrektyw Unii Europejskiej i konwencji międzynarodowych.
1 Według definicji z art.3 pkt.50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz.U.z 2008 r. Nr 25 poz.150)
2 Dotyczy to wszystkich szczebli administracji rządowej i samorządowej oraz jednostek wykonujących zadania administracji zlecone, w zakresie swoich kompetencji.
3 Aktualna „Polityka ekologiczna Państwa w latach 2009—2012 z perspektywą do roku 2016” (przyjęty Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 maja 2009 r. - M.P. z roku 2009 Nr 34 poz. 501)
4 Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a także akty prawa miejscowego - na obszarze działania organów, które je ustanowiły. (w oparciu o art. 87 Konstytucji).
Podstawową ustawą w tym przedmiocie jest:
|
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. |
jednak z uwagi na szeroki zakres zagadnień szereg uregulowań znalazło się w wielu innych ustawach, jak np.:
|
Ustawa z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. |
|
|
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. |
|
|
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. |
|
|
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. |
|
|
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach. |
|
|
Ustawa z dnia 03 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. |
|
|
Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji |
|
|
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin |
|
|
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt |
|
|
Ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych |
|
|
Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju |
|
|
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze |
|
|
Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe |
|
|
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach |
|
|
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych |
|
|
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej |
|
|
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. |
|
|
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym |
|
|
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach |
|
|
Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji |
|
|
Ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych |
|
|
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji |
|
|
Ustawa z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski |
|
|
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne |
|
|
Ustawa z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. (tekst pierwotny Dz.U. 2010 nr 123 poz. 835, z późn.zm.) |
|
|
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie |
|
|
Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie |
|
|
Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym |
|
|
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia |
|
|
art. 92 Ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym |
|
|
Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym |
|
|
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej |
|
|
Ustawa z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki |
|
|
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o leśnym materiale rozmnożeniowym |
|
|
Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu |
|
|
Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest |
|
|
Ustawa z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych |
|
|
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych |
|
|
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową |
|
|
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska |
|
|
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach |
|
|
Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) |
|
|
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym |
|
|
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane |
|
|
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. |
Wszystkie powyższe odnośniki do wizytówek ustaw oraz listy rozporządzeń kierują do Internetowego Systemu Aktów Prawnych (ISAP) prowadzonego na stronach internetowych Sejmu RP. Znajdują się tam m.in. aktualne ujednolicone wersje ustaw oraz teksty rozporządzeń oraz zmian do tychże rozporządzeń. Zgodnie z instrukcją tego serwisu nie zezwala się na komercyjne używanie, kopiowanie i inne wykorzystywanie danych znajdujących się w bazie danych ISAP.
Na stronach Ministerstwa Środowiska można zapoznać się z aktualnym stanem prac legislacyjnych projektów aktów prawnych dotyczących Resortu Środowiska, treścią projektowanych ustaw i rozporządzeń oraz zasadami konsultacji projektów aktów prawnych. W serwisie zamieszczane są także wyjaśnienia do przepisów prawnych
Wyjaśnienia szeregu istotnych pojęć z zakresu prawa dotyczącego ochrony srodowiska, gospodarki odpadami i gospodarki wodnej również znaleźć w dziale Ekoportalu: Artykuły o środowisku
Wybrane zagadnienia na stronach resortu środowiska
Eko-interwencje
Natura 2000
Bioróżnorodność
Formy ochrony przyrody
Hydrografia
GEOPORTAL
Pokrycie terenu
Zmiany klimatu
Monitoring środowiska
Monitoring radiacyjny
Stan lasów
Turystyka leśna
Przewodnik leśny
Zagrożenia pożarowe
Ostrzeżenia pogodowe
Promieniowanie UV
EMAS
IPPC
OOŚ
GMO
Handel emisjami
Chemikalia - REACH
Woda - plany
Ścieki - KPOŚK
Fundusze UE
Dofinansowanie OZE
Poważne awarie
Zużyty sprzęt i baterie
Dla Dzieci
i NFOŚiGW 