GMO

Podstawowym aktem prawa UE dotyczącym wpływu organizmów zmodyfikowanych genetycznie na środowisko jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG .


Dyrektywa 2001/18/WE ma na celu, zgodnie z zasadą ostrożności, przeciwdziałanie nieodwracalnym szkodom jakie może mieć dla środowiska naturalnego uwolnienie żywych, genetycznie zmodyfikowanych organizmów. Skutki takiego uwolnienia mogą być bowiem nieodwracalne, gdyż organizmy te mogą rozmnażać się w środowisku naturalnym i przekraczać granice państwowe, tym samym wywierając wpływ na inne państwa członkowskie.


W związku z powyższym dyrektywa wprowadza obowiązek przeprowadzenia oceny zagrożeń dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego, które mogą wynikać z zamierzonego uwolnienia lub wprowadzenia do obrotu GMO. Dyrektywa ustanawia procedury i kryteria oceny zagrożeń, a także wspólną metodologię przeprowadzania tych oceny, opartą na opinii niezależnych środowisk naukowych.


Osoba dokonująca zamierzonego uwolnienia jednego lub połączonych GMO, musi przedłożyć zgłoszenie właściwemu organowi państwa członkowskiego, na którego terytorium uwolnienie ma nastąpić. Zgłoszenie to powinno zawierać techniczną dokumentację wraz z informacjami koniecznymi do przeprowadzenia oceny zagrożeń dla środowiska, a także ocenę ryzyka dla środowiska wraz z odpowiednimi wnioskami.


Załącznik II określa zasady i przeprowadzania ocen zagrożenia dla środowiska, natomiast załącznik III określa informacje niezbędne do przeprowadzenia takich ocen.


Państwa członkowskie mają obowiązek ustanowienia odpowiednich procedur w celu zasięgnięcia opinii publicznej o planowanym zamierzonym uwolnieniu GMO oraz poinformowania opinii publicznej o dokonanych uwolnieniach GMO.


Dyrektywa wezwała Komisję Europejską do przedstawienia wniosku prawodawczego w sprawie wdrożenia do prawa UE Protokołu z Kartageny w sprawie bezpieczeństwa biologicznego do Konwencji o różnorodności biologicznej. Konsekwencją tego zobowiązania jest rozporządzenie (WE) nr 1946/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie transgranicznego przemieszczania organizmów genetycznie zmodyfikowanych.

Nowa propozycja Komisji Europejskiej dotycząca przyznania państwom członkowskim swobody w zakresie zakazywania uprawy organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO) na swoim terytorium

Obecnie państwa członkowskie, które chciałyby zakazać na swoim terytorium uprawy lub sprzedaży organizmów zmodyfikowanych, mogą powołać się na klauzulę bezpieczeństwa określoną w art. 23 dyrektywy 2001/18/WE. Zgodnie z tą klauzulą, państwo członkowskie może tymczasowo ograniczyć lub zakazać stosowania lub sprzedaży tego GMO w charakterze lub w składzie produktu na swoim terytorium. Jednakże państwo to musi wykazać, na podstawie danych naukowych, że GMO w charakterze lub w składzie produktu, stanowi ryzyko dla zdrowia ludzkiego lub środowiska. Decyzje państwa członkowskiego o wprowadzeniu takiego zakazu musi być zatwierdzona przez Komisję Europejską.

W dniu 13 lipca 2010 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek legislacyjny dotyczący zmiany dyrektywy 2001/18/WE. Celem projektowanej regulacji jest zapewnienie państwom członkowskim pewności prawnej przy decydowaniu o uprawie GMO na podstawach innych niż te oparte na ocenie ryzyka dla zdrowia i ryzyka środowiskowego. W tym celu Komisja proponuje wprowadzenie nowego przepisu, który miałby zastosowane do wszystkich GMO, jakie zostaną zatwierdzone do uprawy w UE na podstawie dyrektywy 2001/18/WE lub na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003. Państwa członkowskie będą mogły ograniczać lub zakazywać uprawy GMO na swoim terytorium lub jego części bez odwoływania się w tym celu do klauzuli ochronnej. Ich decyzje nie będą potrzebowały zatwierdzenia przez Komisję, ale państwa członkowskie będą musiały poinformować o swojej decyzji pozostałe państwa członkowskie i Komisję na miesiąc przed wprowadzeniem środków. Państwa członkowskie będą musiały także przestrzegać ogólnych zasad Traktatów i jednolitego rynku oraz pozostać w zgodzie z międzynarodowymi zobowiązaniami UE.

Jednocześnie system zatwierdzania oparty na ocenie ryzyka dla zdrowia i ryzyka środowiskowego zostanie utrzymany i będzie dalej doskonalony, zapewniając w ten sposób ochronę konsumentów i funkcjonowanie wewnętrznego rynku nasion organizmów zmodyfikowanych i niezmodyfikowanych genetycznie, jak również żywności i paszy zawierających GMO. Nowe podejście ma na celu osiągnięcie odpowiedniej równowagi pomiędzy utrzymaniem unijnego systemu zatwierdzania a swobodą państw członkowskich w zakresie decydowania o uprawie GMO na swoim terytorium.

Więcej informacji na ten temat znajduje się na stronie: ec.europa.eu