Strona główna -

Rezerwaty przyrody

Autor: Jan Balcerzak

Wprowadzenie kwadrat_fiol Parki Narodowe Rezerwaty przyrody Parki krajobrazowe Obszary chronionego krajobrazu Natura 2000 Pomniki przyrody Stanowiska dokumentacyjne Użytki ekologiczne kwadrat_fiol Zespoły przyrodniczo–krajobrazowe Ochrona gatunkowa Dodatkowe informacje

Rezerwaty przyrody są w Polsce najważniejszą po parkach narodowych obszarową formą ochrony przyrody. W rezerwatach ochronie podlega cała przyroda, często jednak któryś z jej składników staje się głównym przedmiotem ochrony. Dlatego wyróżnia się różne ich rodzaje:
- faunistyczne – gdzie przedmiotami ochrony są populacje i siedliska: ssaków, ptaków, gadów, płazów, ryb i bezkręgowców; tego typu rezerwatów jest w Polsce 142 (stan na 2009 wg GUS),
- florystyczne – gdzie przedmiotami ochrony są populacje i siedliska gatunków lub grup gatunków roślin, grzybów i porostów; tego typu rezerwatów jest w Polsce 174 (stan na 2009 wg GUS),
- krajobrazowe – gdzie chroniony jest krajobraz o cechach naturalnych, charakterystyczny dla poszczególnych regionów geograficznych, często z występującymi tam zabytkami; tego typu rezerwatów jest w Polsce 115 (stan na 2009 wg GUS),
- leśne – gdzie przedmiotami ochrony są pozostałości i fragmenty dawnych puszcz o charakterze pierwotnym, typy zbiorowisk leśnych oraz stanowiska drzew na granicach zasięgu; tego typu rezerwatów jest w Polsce 712 (stan na 2009 wg GUS),
- przyrody nieożywionej – gdzie przedmiotami ochrony są odkrywki geologiczne, zjawiska krasowe, gleby, formy skalne, jaskinie, szata naciekowa, stanowiska skamieniałości, przykłady erozji i innych procesów kształtujących powierzchnię ziemi, utwory geologiczne i wydmy; tego typu rezerwatów jest w Polsce 70 (stan na 2009 wg GUS),
- słonoroślowe – przedmiotami ochrony są słonorośla nadmorskie i śródlądowe; tego typu rezerwatów jest w Polsce 4 (stan na 2009 wg GUS),
- stepowe – chroniący murawy ciepłolubne, głównie na podłożu wapiennym i gipsowym; tego typu rezerwatów jest w Polsce 33 (stan na 2009 wg GUS),
- torfowiskowe – chroniące zbiorowiska i gatunki torfowisk niskich, przejściowych i wysokich; tego typu rezerwatów jest w Polsce 167 (stan na 2009 wg GUS),
- wodne – przedmiotami ochrony są w nim wody jezior, rzek, potoków i morza wraz ze zbiorowiskami roślin i zwierząt w nich występujących; jest ich w Polsce 34 (stan na 2009 wg GUS),.
Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody „Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi”. Rezerwat przyrody zostaje powołany na mocy zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Obecnie w Polsce w sumie objętych tą formą ochrony jest ponad 1 400 obszarów, obejmujących swą powierzchnią ok. 0,5% naszego kraju. Informacje dotyczące powołania, zmiany granic, zmiany celów ochrony bądź zmniejszenia lub likwidacji rezerwatu przyrody znaleźć można na stronach Biuletynu Informacji Publicznej:
- 16 regionalnych dyrekcji ochrony środowiska,
- 16 urzędów wojewódzkich w zakładce dzienniki urzędowe.
Na terenie parku narodowego oraz w rezerwatach przyrody wprowadza się wiele zakazów, które szczegółowo określone zostały w Art. 15 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody . Działalność człowieka na terenie parków narodowych i w rezerwatach przyrody może być prowadzona jedynie w miejscach wyznaczonych w planie ochrony sporządzanym na okres 20 lat.