Wprowadzenie

Autor: Stanisław Kamiński

 

Wprowadzenie     kwadrat_fiol     Podstawowe zanieczyszczenia powietrza    kwadrat_fiol   Podstawy prawne ochrony powietrza w Polsce     kwadrat_fiol     System ochrony powietrza

 

Ochrona powietrza należy do najistotniejszych zadań instytucji zajmujących się ochroną środowiska ze względu na wysokie oddziaływanie atmosfery na inne elementy przyrodnicze tj. glebę, szatę roślinną oraz wodę, a tym samym na zdrowie człowieka.

Ochrona powietrza polega zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska na zapewnieniu jak najlepszej jego jakości, w szczególności przez:

1) utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej dopuszczalnych dla nich poziomów lub co najmniej na tych poziomach;
2) zmniejszanie poziomów substancji w powietrzu co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane;
3) zmniejszanie i utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej poziomów docelowych albo poziomów celów długoterminowych lub co najmniej na tych poziomach.

Udziały poszczególnych składników, tworzących atmosferę1, a zwłaszcza stężenia szeregu specyficznych gazów, których domieszki często nie przekraczają ułamkowych części procenta, mogą ulegać lokalnie istotnym odchyleniom od wartości uznawanych za średnie. Decydują o tym emisje gazów, par i pyłów, pochodzące zarówno ze źródeł naturalnych (np. erupcje wulkanów, erozja gleb, procesy zachodzące w morzach i oceanach, procesy gnilne na obszarach bagiennych i torfowiskach), jak i powodowane działalnością człowieka.

Jakość powietrza w kraju zależy głównie od wielkości i przestrzennego rozkładu emisji (ze źródeł stacjonarnych i mobilnych), przepływów trans granicznych mas zanieczyszczonego powietrza z krajów sąsiednich do Polski, przepływów międzyregionalnych i intensywności przemian fizyko-chemicznych zachodzących w atmosferze. Procesy te mają wpływ zarówno na kształtowanie się tzw. tła zanieczyszczeń, które jest wynikiem ustalania się stanu równowagi dynamicznej w dalszej odległości od źródeł emisji, jak również na zasięg występowania podwyższonych stężeń w rejonie bezpośredniego oddziaływania tych źródeł.

W ostatnich kilkunastu latach stan jakości powietrza ulegał systematycznej poprawie. Tendencja ta spowodowana była zarówno spadkiem produkcji przemysłowej na początku lat dziewięćdziesiątych, jak i wprowadzaniem w latach późniejszych efektywnych, energooszczędnych, bardziej przyjaznych dla środowiska technologii, stosowaniem lepszej jakości paliw oraz budową urządzeń ograniczających emisję. Do najistotniejszych osiągnięć Polski w tej dziedzinie należy zaliczyć ograniczenie tempa wzrostu zużycia energii, ograniczenie tzw. „emisji wysokiej”, szczególnie w sektorze energetyki przemysłowej oraz postęp w dziedzinie odpylania spalin i gazów odlotowych.

Dla aglomeracji o liczbie mieszkańców większej niż 250 tysięcy oraz obszarów powiatów niewchodzących w skład takich aglomeracji, w których poziom ocenianej substancji w powietrzu przekracza poziom dopuszczalny powiększony o margines tolerancji, marszałkowie województw, po zasięgnięciu opinii właściwych starostów, określają, w drodze rozporządzenia, Programy ochrony powietrza, mające na celu osiągnięcie dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu.

Do najważniejszych problemów ochrony powietrza zalicza się ograniczenie emisji gazów przyczyniających się do zmian klimatycznych oraz substancji zubażających warstwę ozonową. W skali globalnej problemy te rozwiązywane są m.in. poprzez System Handlu Emisjami.

Przydatne linki:

1 Główne składniki atmosfery to: azot – 75,5%, tlen – 23,2%, argon – 1,2% (łącznie – 99,9%). Wśród pozostałych największy udział ma para wodna, której zawartość jest zmienna, dwutlenek węgla: 0,035% oraz między innymi: metan – 0,00017%, amoniak: 10-8 – 10–6 %, tlenek węgla: 4-20*10–6 %, dwutlenek siarki: 10–7–5*10-5 %, lotne związki organiczne: 10-5– 10–4 %. Substancje, które zmieniają średni skład atmosfery są zanieczyszczeniami. Czas ich przebywania w atmosferze jest inny dla każdej substancji i obejmuje przedział od setek lat do kilku dni. Substancje te są usuwane z atmosfery poprzez procesy fizyczne (suche osiadanie, wymywanie przez opady atmosferyczne) albo/i poprzez reakcje chemiczne, w których powstają inne związki będące często innymi zanieczyszczeniami (zanieczyszczenia wtórne), lub dzięki procesom biologicznym.

góra strony