Strona główna -

Zarządzanie jakością wody w kąpieliskach

Wprowadzenie kwadrat_fiol Zasoby wodne Retencjonowanie wód - mała retencja wodna Regulacje prawne ochrony wód Zasady ochrony wód Sposoby korzystania z wód Zarządzanie zasobami wodnymi Planowanie w gospodarowaniu wodami kwadrat_fiol Naruszenia przy korzystaniu z wód Zarządzanie jakością wody w kąpieliskach

1. Podstawy prawne systemu

2. Obowiązki organów gminy

3. Obowiązki organizatorów kąpielisk lub miejsc wykorzystywanych do kąpieli

4. Obowiązki organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej

1. Podstawy prawne systemu

Obowiązek utworzenia i wdrożenia systemu zarządzania wodą w kąpieliskach wynika z dyrektywyParlamentu Europejskiego i Rady 2006/7/WE z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie zarządzania jakością wody w kąpieliskach, uchylającej jednocześnie dyrektywę 76/160/EWG z dnia 7 grudnia 1975 r. dotyczącą jakości wody w kąpieliskach. Zasadniczym celem nowej dyrektywy jest zachowanie, ochrona i poprawa środowiska oraz ochrona zdrowia ludzkiego w uzupełnieniu prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego wód, w tym przede wszystkim dyrektywy 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej. Zgodnie z nowym podejściem wynikającym z dyrektywy 2006/7/WE woda w kąpielisku powinna być traktowana jako wydzielony fragment wód powierzchniowych, którego jakość jest zależna od ogólnego stanu ekosystemu.

System prawny związany z zarządzaniem jakością wody w kąpieliskach został wprowadzony do prawodawstwa krajowego ustawą z dnia 4 marca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne (Dz. U z 2010 r., Nr 44, poz. 253).Zasadnicza część rozwiązań zawartych w ustawie zmieniającej weszła w życie z dniem 1 stycznia 2011 roku, przy czym procedury formalne związane z umieszczaniem planowanych kąpielisk w wykazach gminnych wprowadzono już od 1 lipca 2010 r. Przyjęto bowiem założenie, że kompleksowy system zarządzania jakością wody w kąpieliskach powinien funkcjonować od sezonu kąpielowego w 2011r.

System ten swoim działaniem obejmuje:

samorządy lokalne, organizatorów kąpielisk,
organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
jednostki opiniodawcze (np. regionalne zarządy gospodarki wodnej, wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska, urzędy morskie).

Na potrzeby przygotowania krajowych podstaw prawnych w ustawie Prawo wodne wprowadzono nowe definicje:

kąpieliska – wyznaczony uchwałą rady gminy, wydzielony i oznakowany fragment wód powierzchniowych, wykorzystywany przez dużą liczbę osób kąpiących się, określoną w uchwale rady gminy w sprawie wykazu kąpielisk, pod warunkiem, że w stosunku do tego kąpieliska nie wydano stałego zakazu kąpieli. Z definicji tej wyłączono baseny pływackie i uzdrowiskowe, zamknięte zbiorniki wodne podlegające oczyszczaniu lub wykorzystywaniu w celach terapeutycznych, sztuczne, zamknięte zbiorniki wodne, oddzielone od wód powierzchniowych i wód podziemnych.
miejsca wykorzystywanego do kąpieli – wydzielony i oznakowany fragment wód powierzchniowych, niebędący kąpieliskiem i wykorzystywany do kąpieli.
profilu wody w kąpielisku – zespół danych i informacji dotyczących cech fizycznych, geograficznych i hydrologicznych wody w kąpielisku oraz wód powierzchniowych, mających wpływ na jej jakość, wraz z identyfikacją i oceną przyczyn występowania zanieczyszczeń mogących wywierać niekorzystny wpływ na jakość wody w kąpielisku i stan zdrowia osób z niego korzystających.

Przyjęta w ustawie procedura umieszczania kąpielisk w wykazie gminnym stanowi jeden z zasadniczych elementów systemu zarządzania jakością wody w kąpieliskach, który nakłada na radę gminy obowiązek podjęcia uchwały w sprawie wykazu kąpielisk na terenie gminy lub na polskich obszarach morskich przyległych do danej gminy. Przyjęcie tej uchwały poprzedzone jest odpowiednią procedurą, zgodnie z którą organizator kąpieliska powinien złożyć do organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) wniosek o umieszczenie w gminnym wykazie kąpielisk wydzielonego fragmentu wód powierzchniowych, na których organizator planuje utworzyć kąpielisko. Organizator kąpieliska ma czas na złożenie wniosku do 31 grudnia roku poprzedzającego sezon kąpielowy, czyli wnioski, który zostały złożone do końca 2010 roku dotyczyły kąpielisk planowanych do utworzenia w sezonie kąpielowym w 2011 roku.

Wprowadzony ustawą system zarządzania wodą ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości wody w kąpieliskach, mając na uwadze przede wszystkim ochronę zdrowia ludzkiego. System ten nakłada szereg obowiązków, głównie na samorządy lokalne, organizatorów, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

2. Obowiązki organów gminy

Do obowiązków gminy należy:

coroczne podejmowanie uchwały w sprawie wykazu kąpielisk na terenie gminy
prowadzenie i aktualizowanie ewidencji kąpielisk.

Czynności związane z ewidencją wykonywane będą jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Wójt, burmistrz, prezydent miasta przechowywać będą dokumentację stanowiącą postawę wpisu do ewidencji gminnej przez okres 5 lat od dnia dokonania danego wpisu. Natomiast aktualizację lub wpis kąpieliska powinni dokonywać w terminie 14 dniu od daty podjęcia corocznej uchwały rady gminy.

Ewidencja powinna zawierać dane ułatwiające identyfikację kąpielisk, takie jak:

kod i nazwa gminy na której terenie zostały zlokalizowane (zgodnie z Nomenklaturą Jednostek Terytorialnych dla celów Statystycznych),
opis granic kąpieliska za pomocą współrzędnych geograficznych w układzie WGS84, na obowiązującym podkładzie map topograficznych lub ortfotomap z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

W ewidencji umieszczane będą również informacje, przekazane przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, dotyczące oceny jakości wody w kąpielisku i miejscu wykorzystywanym do kąpieli, klasyfikacji wody w kąpielisku oraz zakazu kąpieli.

Informacje zawarte w ewidencji organ wykonawczy gminy powinien przekazywać nieodpłatnie na wniosek właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego lub organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami.

Zgodnie z ww. ustawą, w celu ujednolicenia oraz usystematyzowania danych związanych z ewidencją kąpielisk oraz oznakowaniem kąpielisk i miejsc wykorzystywanych do kąpieli Minister Zdrowia, w porozumieniu z ministrem właściwym ds. gospodarki wodnej i ministrem właściwym ds. gospodarki wodnej wydał rozporządzenie z dnia 28 kwietnia 2011 r. w sprawie ewidencji oraz sposobu oznakowania kąpielisk i miejsc wykorzystywanych do kąpieli (Dz. U z 2011 r., Nr 91, poz. 527) określające:

- wzór ewidencji kąpielisk, ustalający wymagany zakres danych i informacji,

- sposób oznakowania kąpieliska i miejsca wykorzystywanego do kąpieli,

mając na względzie zagrożenia zdrowotne dla kąpiących się osób, a także przekazywanie społeczeństwu aktualnych informacji o jakości wody w kąpielach i miejscach wykorzystywanych do kąpieli oraz zaleceniach organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Przyjęcie jednolitej formy prowadzenia ewidencji będzie także konieczne ze względu na przewidywane utworzenie ogólnokrajowej bazy danych o kąpieliskach, które to dane będą w przyszłości wykorzystywane do nowej informacji przestrzennej i dla wdrażania dyrektywy INSPIRE.

3. Obowiązki organizatorów kąpielisk lub miejsc wykorzystywanych do kąpieli

Zgodnie z ustawą zmieniającą Prawo wodne przyjęto, iż organizatorem ww. miejsc może być osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która podjęła się ich zorganizowania oraz uzyskała na to zgodę właściciela wody i przyległego gruntu lub która prowadzi kąpielisko lub miejsce wykorzystywane do kąpieli. Z uwagi na inny status omawianych miejsc zróżnicowany został także zakres obowiązków dla ich organizatorów. Bowiem tylko kąpieliska będą podlegały procedurze formalno-prawnej zmierzającej do ich umieszczenia w wykazie gminnym, a tym samym do ich corocznego wyznaczania uchwałą rady gminy. Jednocześnie tylko takie kąpieliska będą objęte planowemu nadzorowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak też będą umieszczane w serwisie internetowym prowadzonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego oraz będą raportowane do Komisji Europejskiej. Natomiast miejsca wykorzystywane do kąpieli, jako organizowane na ogół sezonowo (na potrzeby np. ośrodków wypoczynkowych, obozów) nie będą podlegały tak ścisłej procedurze kontroli, jak też nie będą wchodziły w zakres ewidencji gminnej oraz nie będą umieszczane w omawianym serwisie GIS, ani raportowane do KE.

Do organizatorów kąpielisk, należy:

złożenie, w wymaganym terminie, wniosku o umieszczenie w gminnym wykazie kąpielisk wydzielonego fragmentu wód powierzchniowych, na którym planuje utworzyć kąpielisko;
oznakowanie kąpieliska tablicami informacyjnymi;
niezwłoczne zgłaszanie zmiany danych zawartych w ewidencji kąpielisk;
sporządzenie profilu wody w kąpielisku (pierwszy profil powinien zostać sporządzony do dnia 24 marca 2011 r.);
aktualizowanie profilu wody w kąpielisku (z częstotliwością zależną od klasyfikacji jakości wody) oraz przekazywanie sporządzonego profilu właściwemu wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta oraz dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a w przypadku kąpielisk morskich właściwemu terytorialnie dyrektorowi urzędu morskiego
wykonywanie badań jakości wody w ramach kontroli wewnętrznej;
przekazywanie społeczeństwu informacji dotyczącej jakości wody w kąpielisku w sposób niebudzący wątpliwości co do stwierdzonych zagrożeń w przypadkach określonych w ustawie;
wykonywanie badań jakości wody nie wcześniej niż 14 dni przed dniem rozpoczęcia funkcjonowania takiego miejsca oraz przynajmniej raz w trakcie jego funkcjonowania, każdorazowo w przypadku wzrokowego stwierdzenia zanieczyszczeń niekorzystnie wpływających na jakość wody i mogących stanowić zagrożenie zdrowotne dla kapiących się tam osób;
niezwłoczne przekazywanie właściwemu PPIS wyników badań oraz informacji o wystąpieniu zmian, które mogą wpływać na pogorszenie jakości wody;
łączenie kąpielisk w przypadku, kiedy sąsiadują one ze sobą, uzyskały zbliżone oceny jakości wody z poprzednie 4 lata, profile wody wskazują wspólne czynniki ryzyka lub ich brak;
dokonywanie podziału kąpielisk, gdy jest to uzasadnione jakością wody w kąpielisku lub jego części;
usuwanie oznakowania kąpieliska, w sytuacji kiedy trącą ono swój status, czyli zaprzestania prowadzenia takiej działalności przez jego organizatora.

Do organizatorów miejsc wykorzystywanych do kąpieli należy:

wykonywanie badań jakości wody nie wcześniej niż 14 dni przed dniem rozpoczęcia funkcjonowania takiego miejsca oraz przynajmniej raz w trakcie jego funkcjonowania, każdorazowo w przypadku wzrokowego stwierdzenia zanieczyszczeń niekorzystnie wpływających na jakość wody i mogących stanowić zagrożenie zdrowotne dla kapiących się tam osób;
oznakowanie miejsca wykorzystywanego do kąpieli;
niezwłoczne przekazywanie właściwemu PPIS wyników badań oraz informacji o wystąpieniu zmian, które mogą wpływać na pogorszenie jakości wody.
usuwanie oznakowania miejsca wykorzystywanego do kąpieli, w sytuacji kiedy trąci ono swój status, czyli zaprzestania prowadzenia takiej działalności przez jego organizatora.

4. Obowiązki organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Zakres zadań dla tych organów został zróżnicowany w zależności od tego, czy będzie to kąpielisko ujęte w wykazie gminnym, czy miejsce wykorzystywane do kąpieli.

Zadania dotyczące kąpielisk:

wydawanie opinii do projektu uchwały o wykazie kąpielisk przedstawionego przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta;
nieodpłatne, niezwłoczne przekazywanie wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta informacji dotyczących oceny jakości wody w kąpielisku, klasyfikacji wody w kąpielisku oraz zakazu kąpieli, celem zamieszczenia w ewidencji kąpielisk;
nieodpłatne, niezwłoczne przekazywanie organizatorowi kąpieliska informacji pochodzących z kontroli urzędowej, dotyczących ocen jakości wody oraz klasyfikacji

wody w kąpielisku;

przedstawienie Komisji Europejskiej, przed rozpoczęciem sezonu kąpielowego, informacji o liczbie kąpielisk wraz z podaniem przyczyny zmian w ich liczbie w porównaniu do poprzedniego sezonu kąpielowego wraz z wykazem kąpielisk;
prowadzenie kontroli urzędowej jakości wody w kąpielisku, obejmującej:
1. ocenę jakości (bieżącą, sezonową i czteroletnią) wody w kąpielisku pod względem spełniania wymagań określonych przez ministra właściwego ds. zdrowia w rozporządzeniu wykonawczym;
2. klasyfikowanie jakości wody w kąpielisku pod względem spełniania wymagań ustalonych przez ministra właściwego ds. zdrowia w rozporządzeniu wykonawczym, określając ją jako: niedostateczną, dostateczną, dobrą oraz doskonałą (klasyfikację jakości wód w kąpieliskach po raz pierwszy sporządza się nie później niż do końca sezonu kąpielowego w 2015r);
3. wyznaczenie punktów pobierania próbek wody z kąpieliska do badań;
4. pobieranie, transport i badanie próbek wody z kąpieliska przed sezonem oraz w przypadku zaistnienia sytuacji mogącej powodować pogorszenie jakości wody w kąpielisku;
5. ocenę prowadzonej kontroli wewnętrznej przez organizatora;
6. ocenę i klasyfikację jakości wód w kąpielisku.

sporządzanie sprawozdań, przedstawiających przyczyny ewentualnego zawieszenia stosowania harmonogramu pobierania próbek wody i przekazywanie ich Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu, celem przekazania wraz ze sprawozdaniem rocznym Komisji Europejskiej;
zobowiązanie organizatora, w przypadku stwierdzenia w wyniku przeprowadzonej kontroli wewnętrznej lub urzędowej, że woda nie spełnia wymagań, do ustalenia przyczyny zanieczyszczenia i podjęcia działań dla ochrony zdrowia ludzkiego i poprawy jakości wody;
podejmowanie działań mających na celu ochronę zdrowia ludzkiego i wprowadzenie, w razie konieczności, zakazu kąpieli w danym sezonie kąpielowym albo tymczasowego zakazu kąpieli, zawiadomienie o wprowadzonym zakazie kąpieli: wójta, burmistrza, prezydenta miasta (w celu niezwłocznego rozpowszechnienia informacji za pomocą środków masowego przekazu), organizatora kąpieliska (w celu zamieszczenia informacji w miejscu oznaczenia kąpieliska oraz w jego pobliżu);
wprowadzenie stałego zakazu kąpieli, w przypadku gdy jakość wody w kąpielisku została zaklasyfikowana jako niedostateczna w 5 kolejnych sezonach;
informowanie wojewody o podejmowanych działaniach mających na celu ochronę zdrowia ludzkiego, w przypadku kąpielisk zlokalizowanych w częściach wód przekraczających granicę państwa bądź zlokalizowanych przy niej, o działaniach (celem zawiadomienia odpowiednich władz państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
przekazywanie społeczeństwu informacji dotyczącej jakości wody w kąpielisku w sposób niebudzący wątpliwości co do stwierdzonych zagrożeń w przypadkach określonych w ustawie ;
gromadzenie, weryfikacja, analiza i ocena danych uzyskanych w wyniku kontroli jakości wody w kąpielisku;
prowadzenie i aktualizacja internetowego serwisu kąpieliskowego zawierającego informacje dotyczące kąpielisk (obowiązek ten wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2013r.)

Zadania dotyczące miejsc wykorzystywanych do kąpieli:

dokonywanie bieżącej oceny jakości wody, po przekazaniu przez organizatora miejsca wykorzystywanego do kąpieli wyniku badania jakości wody;
przeprowadzenie kontroli urzędowej, w przypadku gdy wyniki badań wykonywanych przez organizatora miejsca wykorzystywanego do kąpieli mogą wskazywać na to, że woda w miejscu wykorzystywanym do kąpieli nie spełnia wymagań określonych w przepisach wydanych przez ministra właściwego ds. zdrowia;
nieodpłatne, niezwłoczne przekazywanie wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta informacji dotyczących oceny jakości wody miejscu wykorzystywanym do kąpieli oraz zakazu kąpieli;
nieodpłatne, niezwłoczne przekazywanie organizatorowi miejsca wykorzystywanego do kąpieli informacji pochodzących z kontroli urzędowej, dotyczących ocen jakości wody.

Dla zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu kontroli jakości wód wykorzystywanych do celów kąpieliskowych oraz ich oceny i klasyfikacji, ustawa zmieniająca zobowiązała ministra właściwego ds. zdrowia, w porozumieniu z ministrem właściwym ds. gospodarki wodnej oraz ministrem właściwym ds. gospodarki morskiej do określenia, w drodze rozporządzenia:

- wymagań, jakim powinna odpowiadać woda w kąpielisku i miejscu wykorzystywanym do kąpieli;

- zakresu badania wody w kąpielisku i miejscu wykorzystywanym do kąpieli;

- metod referencyjnych badania wody w kąpielisku i miejscu wykorzystywanym do kąpieli;

- sposobu pobierania, przechowywania i transportu przed analizą próbek wody z kąpieliska i miejsca wykorzystywanego do kąpieli;

- sposobu klasyfikacji jakości wody w kąpielisku;

- sposobu oceny jakości wody w kąpielisku i w miejscu wykorzystywanym do kąpieli;

- szczegółowego sposobu dokumentowania kontroli wewnętrznej;

- szczegółowego sposobu oceny kontroli wewnętrznej.

Akt wykonawczy regulujący ww. zagadnienia został wydany w postaci rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie prowadzenia nadzoru nad jakością wody w kąpielisku i w miejscu wykorzystywanym do kąpieli (Dz. U z 2011 r., Nr 86, poz. 478).

Dla zapewnienia prawidłowego przebiegu wdrażania nowego systemu zarządzania jakością wody w kąpieliskach ustanowiono sankcje karne (karę grzywny) w przypadkach:

nie prowadzenia kontroli wewnętrznej jakości wody w kąpielisku,
nie wywiązywania się z obowiązku oznakowania kąpieliska,
nie wywiązywania się z obowiązku wykonywania badań jakości wody w miejscu wykorzystywanym do kąpieli,
braku oznakowania miejsca wykorzystywanego do kąpieli,
braku niezwłocznego przekazywania właściwemu PPIS wyników badań jakości wody oraz informacji o wystąpieniu zmian, które mogą wpływać na pogorszenie jakości wody miejsca wykorzystywanego do kąpieli.

Więcej informacji
Serwis informacyjny o stanie sanitarnym kąpielisk w Polsce Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Wybrane zagadnienia na stronach resortu środowiska

Eko-polityka