Postępowania administracyjne

Konieczność zapewnienia społeczeństwu udziału w postępowaniach związanych z ochroną środowiska wynika bezpośrednio z ratyfikowanej przez Polskę Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz o dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska.

W prawie polskim postanowienia Konwencji mają odzwierciedlenie w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1227, z późn. zm.; nazywana dalej ustawą). Przed uchwaleniem tej ustawy postanowienia te regulowane były ustawą z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. 2008 nr 25 poz. 150 z późn.zm.)


I. Prawa przysługujące każdemu

Każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Zapewnienie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji polega przede wszystkim na informowaniu społeczeństwa o czynnościach organu prowadzącego postępowanie z udziałem społeczeństwa oraz możliwości składania uwag i wniosków w takim postępowaniu.


II. Uprawnienia organizacji ekologicznych

Szczególne uprawnienia w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa przysługują organizacjom ekologicznym – organizacje te powołując się na swoje cele statutowe, mogą w dowolnym momencie trwania postępowania zgłosić chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu i uczestniczą w nim na prawach strony, określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Nawet w przypadku, gdy organizacje nie brały udziału w określonym postępowaniu przysługuje im prawo do:

  • wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu - wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia.
  • wniesienia skargi od decyzji wydanej w postępowaniu do sądu administracyjnego.

W przypadku odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie.


III. Postępowania wymagające udziału społeczeństwa

Zgodnie z polskim prawem dotyczącym ochrony środowiska udział społeczeństwa jest wymagany przed wydaniem:


1.dowolnej decyzji, w której przeprowadzana jest procedura oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko lub przed zmianą takiej decyzji
Może to dotyczyć np.: decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia na budowę, pozwolenia wodnoprawnego na budowę urządzeń wodnych i wielu innych, ale pamiętać należy, że nie w każdym przypadku wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięć jest wymagana ocena oddziaływania na środowisko.


2.dowolnej decyzji, w której przeprowadzana jest procedura oceny oddziaływania na obszar(y) sieci NATURA 2000 innych niż ww. przedsięwzięcia nie związane bezpośrednio z ochroną obszaru(ów) lub nie wynikające z tej ochrony lub przed zmianą takiej decyzji.


3. decyzji, której przedmiotem jest GMO, wyrażającej zgodę na:

  • zamknięte użycie GMO,
  • wprowadzenie do obrotu produktów GMO,
  • zamierzone uwolnienie GMO do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu,
  • wywóz za granicę i tranzyt produktów GMO.

Dotyczy to również przypadków istotnych z punktu widzenia ochrony środowiska zmian ww. decyzji.

W powyższych przypadkach udział społeczeństwa zapewnia organ wydający decyzję w ramach procedury administracyjnej.


IV. Etapy postępowania dotyczące udziału społeczeństwa:

1. Publiczne poinformowanie społeczeństwa o prowadzonym postępowaniu

Aby umożliwić społeczeństwu składanie uwag oraz zapoznanie się ze stanowiskiem organu, niezbędne są działania komunikacyjne ze strony organu wydającego decyzję.

Pierwsze z nich stanowi podanie do publicznej wiadomości informacji o:

  • przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
  • wszczęciu postępowania;
  • przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie;
  • organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień;
  • możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;
  • możliwości składania uwag i wniosków;
  • sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania;
  • organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków.

W sytuacji gdy przeprowadza się oddziaływania transgraniczne - do publicznej wiadomości podaje się również informację o:

  • postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.

Jeśli organ decyduje w trakcie postępowania o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa podaje do publicznej wiadomości (z odpowiednim wyprzedzeniem) również informacje o:

  • terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa.

Sposób informowania społeczeństwa

Podanie informacji do publicznej wiadomości polega na:

  • udostępnieniu informacji na stronie internetowej organu prowadzącego postępowanie – w Biuletynie Informacji Publicznej,
  • ogłoszeniu informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie (z reguły na tablicy ogłoszeń urzędu),
  • ogłoszeniu informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia.

W przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania, dodatkowo wymagane jest:

  • ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania.

2. Wyłożenie dokumentacji sprawy do wglądu społeczeństwa

Kolejny krok procedury stanowi wyłożenie do wglądu społeczeństwa dokumentów:

1) wniosku o wydanie decyzji wraz z wymaganymi załącznikami;

2) wymaganych przez przepisy:

a) postanowień organu właściwego do wydania decyzji,

b) stanowisk (opinii) innych organów, jeżeli stanowiska są dostępne w terminie składania uwag i wniosków.

3. Składanie przez społeczeństwo uwag i wniosków

Każdy (każda osoba fizyczna zdolna do czynności prawnych, osoba prawna lub inny podmiot, niezależnie od obywatelstwa, siedziby czy miejsca zamieszkania itp.) ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Uwagi i wnioski można wnosić:

  • w formie pisemnej,
  • ustnie do protokołu,
  • za pomocą środków komunikacji elektronicznej (np. e-mail) bez konieczności opatrywania ich bezpiecznym podpisem elektronicznym.

Szczególnie należy pamiętać o 21-dniowym terminie składania uwag i wniosków, gdyż zgodnie z ustawą uwagi i wnioski wniesione po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia.

4. Rozpatrzenie zgłoszonych uwag

Organ administracji prowadzący postępowanie jest zobligowany do rozpatrzenia zgłoszonych uwag i wniosków. Nie oznacza oraz które zostały odrzucone i z jakich powodów. każda uwaga musi być uwzględniona zgodnie z życzeniem zgłaszającej osoby.

Rolą organu jest odniesienie się do uwag i wniosków zgłoszonych przez społeczeństwo i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione w decyzji oraz które zostały odrzucone i z jakich powodów.

5. Publiczne poinformowanie społeczeństwa o wydanej decyzji

Organ administracji wydający decyzję w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa zobowiązany jest do podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią.

Dostęp do treści tej decyzji jest możliwy dla każdego na zasadach opisanych w zakładce: DOSTĘP DO INFORMACJI O ŚRODOWISKU


Odnośniki :