Tworzenie dokumentów strategicznych

Obowiązkiem organów administracji właściwych do opracowania projektów dokumentów wymagających strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (SOOŚ) jest zagwarantowanie obywatelom, organizacjom społecznym i innym podmiotom możliwości udziału w określonym postępowaniu przed przyjęciem tych dokumentów lub ich zmianą.

Obowiązek ten dotyczy także podmiotów opracowujących projekt dokumentu wymagającego SOOŚ, w przypadkach gdy nie są one organami administracji.

Przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wymagają projekty dokumentów o charakterze strategicznym:

1) koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, planów zagospodarowania przestrzennego oraz strategii rozwoju regionalnego;

2) polityk, strategii, planów lub programów w dziedzinie przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, leśnictwa, rolnictwa, rybołówstwa, turystyki i wykorzystywania terenu, opracowywanych lub przyjmowanych przez organy administracji, wyznaczających ramy dla późniejszej realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;

3) innych polityk, strategii, planów lub programów, których realizacja może spowodować znaczące oddziaływanie na obszar Natura 2000 jeżeli nie są one bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony.


Udział społeczeństwa w SOOŚ polega na składaniu uwag i wniosków do projektu danego dokumentu (na określonym etapie jego opracowywania) i może mieć istotne znaczenie dla ostatecznego kształtu dokumentu strategicznego. Elementem tego udziału jest również informowanie społeczeństwa przez jednostkę przygotowującą projekt dokumentu (opisane poniżej).

Szczegółowe prawa społeczeństwa w zakresie udziału w procedurach związanych z opracowywaniem takich dokumentów określone są w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1227, z późn. zm.).

Dodatkowe regulacje obowiązują w przypadku wnoszenia uwag i wniosków do projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin. Ww. przepisy określa ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.). Regulacje te oznaczone zostały w poniższym tekście kursywą.


Podstawą prawa krajowego w tym zakresie są akty prawne międzynarodowe:

  1. ratyfikowana przez Polskę Konwencja z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz o dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. Dziennik Ustaw Nr 78 poz.706),
  2. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/42/WE z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko (Dz. Urz. WE L 197 z 21.07.2001, str. 30; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 157),
  3. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE z dnia 26 maja 2003 r. przewidująca udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniająca w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywę Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz. Urz. UE L 156 z 25.06.2003, str. 17; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 7, str. 466).

Etapy procedury dotyczące udziału społeczeństwa:

  1. Publiczne poinformowanie społeczeństwa o przystąpieniu do sporządzania dokumentu

Pierwszy etap udziału społeczeństwa występuje tylko w przypadku projektu:

  • miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy,
  • studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy,
  • planu zagospodarowania przestrzennego województwa.

Organy samorządowe opracowujące ww. dokumenty podają do publicznej wiadomości informację:

  • o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania dokumentu,
  • o formie, miejscu i terminie składania wniosków do planu (lub odpowiednio studium).

W przypadku planu lub studium na szczeblu gminy – termin ten nie może być krótszy niż 21 dni od dnia ogłoszenia.

W przypadku planu zagospodarowania przestrzennego województwa – termin ten nie może być krótszy niż 3 miesiące od dnia ogłoszenia.

Następnie organy zbierają wnioski i rozpatrują je na etapie powstawania projektu do planu (odpowiednio - studium).

Sposób informowania społeczeństwa

Podanie informacji do publicznej wiadomości polega na:

  • udostępnieniu informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej (BIP), organu właściwego w sprawie,
  • ogłoszeniu informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie,
  • ogłoszeniu informacji przez obwieszczenie w prasie o zasięgu odpowiednim do rodzaju dokumentu (w przypadku sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego województwa - w prasie ogólnopolskiej).

W przypadku sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego województwa obwieszczenie ma również miejsce w urzędach gmin, starostwach powiatowych, urzędzie marszałkowskim i urzędzie wojewódzkim.

  1. Publiczne poinformowanie społeczeństwa o projekcie dokumentu

Kolejne etapy udziału społeczeństwa są podobne dla dowolnego projektu dokumentu strategicznego wymagającego udziału społeczeństwa.

Organ (lub inna jednostka) opracowujący projekt takiego dokumentu społeczeństwa, bez zbędnej zwłoki (w przypadku projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia), podaje do publicznej wiadomości informację o:

  • przystąpieniu do opracowywania projektu dokumentu i o jego przedmiocie;
  • możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;
  • możliwości składania uwag i wniosków;
  • sposobie i miejscu składania uwag i wniosków,
  • terminie składania uwag i wniosków - co najmniej 21-dniowy
    (- w przypadku projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - 21 dni, lecz nie krócej niż 21 dni od dnia zakończenia okresu jego wyłożenia,
    - w przypadku projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy - 21 dni, lecz nie krócej niż 14 dni od dnia zakończenia okresu wyłożenia);
  • organie/jednostce właściwej do rozpatrzenia uwag i wniosków;

W sytuacji gdy prowadzone jest oddziaływania transgraniczne - do publicznej wiadomości podaje się również informację:

  • o postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.

Sposób informowania społeczeństwa

Podanie informacji do publicznej wiadomości polega na:

  • udostępnieniu informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej (BIP), organu właściwego w sprawie (w przypadku jednostki nie prowadzącej BIP - na jej stronie www),
  • ogłoszeniu informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie (odpowiednio: jednostki prowadzącej strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko),
  • ogłoszeniu informacji przez obwieszczenie w prasie o zasięgu odpowiednim do rodzaju dokumentu (w przypadku sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego województwa - w prasie ogólnopolskiej).

W przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie (jednostki opracowującej dokument) mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot projektu dokumentu, dodatkowo wymagane jest:

  • ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot projektu dokumentu.

W przypadku sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego województwa obwieszczenie ma również miejsce w urzędach gmin, starostwach powiatowych, urzędzie marszałkowskim i urzędzie wojewódzkim.

  1. Wyłożenie dokumentacji sprawy do wglądu społeczeństwa

Kolejny krok procedury stanowi wyłożenie do wglądu społeczeństwa dokumentów:

1) założeń lub projektu dokumentu wraz z wymaganymi załącznikami (w tym prognozą oddziaływania na środowisko);

2) dostępnych (do terminu składania uwag i wniosków), wymaganych przez przepisy stanowisk innych organów.

W przypadku studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy w czasie wyłożenia organ gminy organizuje dyskusję publiczną nad przyjętymi w tym projekcie studium rozwiązaniami)

  1. Składanie przez społeczeństwo uwag i wniosków

Każdy (każda osoba fizyczna zdolna do czynności prawnych, osoba prawna lub inny podmiot, niezależnie od obywatelstwa, siedziby czy miejsca zamieszkania itp.) ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Uwagi i wnioski można wnosić:

  • w formie pisemnej,
  • ustnie do protokołu,
  • za pomocą środków komunikacji elektronicznej (np. e-mail) bez konieczności opatrywania ich bezpiecznym podpisem elektronicznym.

Uwagi do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy należy wnieść na piśmie lub w postaci elektronicznej – w tym przypadku muszą być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Uwagi i wnioski wniesione po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia.

  1. Rozpatrzenie zgłoszonych uwag

Jednostka (organ administracji lub inna) opracowująca projekt dokumentu wymagającego SOOŚ jest zobligowana do rozpatrzenia zgłoszonych uwag i wniosków społeczeństwa (w przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy - w terminie nie dłuższym niż 21dni od dnia upływu terminu ich składania).

Rozpatrzenie - nie oznacza, że każda uwaga musi być uwzględniona zgodnie z życzeniem zgłaszającej osoby.

Rolą organu/jednostki jest odniesienie się do uwag i wniosków zgłoszonych przez społeczeństwo i przedstawienie w uzasadnieniu załączanym do przyjętego dokumentu, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione w dokumencie oraz które zostały odrzucone i z jakich powodów.

  1. Publiczne poinformowanie społeczeństwa o przyjęciu dokumentu

Organ administracji (lub inna jednostka) opracowujący projekt dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa podaje do publicznej wiadomości informację o przyjęciu dokumentu i o możliwościach zapoznania się z jego treścią, ww. uzasadnieniem oraz podsumowaniem zawierającym uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych, a także informację, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:

1) ustalenia zawarte w prognozie oddziaływania na środowisko;

2) opinie właściwych organów opiniujących i uzgadniających,

3) zgłoszone uwagi i wnioski;

4) wyniki postępowania dotyczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone;

5) propozycje dotyczące metod i częstotliwości przeprowadzania monitoringu skutków realizacji postanowień dokumentu.


Dostęp do treści tej decyzji jest możliwy dla każdego na zasadach opisanych w zakładce: DOSTĘP DO INFORMACJI O ŚRODOWISKU