Strona główna - Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla planowanych przedsięwzięć

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla planowanych przedsięwzięć – krok po kroku

Ewa Florkiewicz
grudzień 2007

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest podstawowym instrumentem oszacowania negatywnych skutków, jakie może nieść za sobą realizacja planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych, na środowisko naturalne. Stanowi ono praktyczną implementację polityki wspólnotowej w dziedzinie środowiska oraz koncepcji zrównoważonego rozwoju.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć, uregulowane jest w art. 46 - 57 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r.- Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.) - dalej: Poś. Przepisy Poś w tym zakresie transponują uregulowania dyrektywy Rady 85/337/EWG w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska, znowelizowanej dyrektywami: 97/11/WE i 2003/35/WE.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla planowanych przedsięwzięć przeprowadzane jest na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (tzw. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach). Dla danego przedsięwzięcia przedmiotowa procedura ma być z założenia przeprowadzona tylko raz.

Jakie przedsięwzięcia podlegają procedurze oceny oddziaływania na środowisko?

Kiedy należy przeprowadzić postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko?

Określenie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięć z I grupy

Złożenie wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Określenie obowiązku sporządzenia i zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięć z grupy II i III

Uzgodnienie środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia

Udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Właściwości organów w procedurze oceny oddziaływania na środowisko po 1 stycznia 2008r.

Użyteczne odnośniki w tej tematyce

Jakie przedsięwzięcia podlegają procedurze oceny oddziaływania na środowisko?

O tym, czy dane przedsięwzięcie powinno podlegać procedurze oceny oddziaływania na środowisko decydują dwie przesłanki.

Po pierwsze przedsięwzięcia te muszą być zaliczone do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, bądź też oddziaływać znacząco na obszary włączone do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 (nie dotyczy to przedsięwzięć, które są bezpośrednio związane z ochroną takich obszarów lub z tej ochrony wynikają). Przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymienione są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) - dalej: rozporządzenie.

Przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko dzielą się na dwie grupy:

zawsze wymagające sporządzenia raportu o oddziaływania na środowisko (wymienione w § 2 rozporządzenia, tzw. przedsięwzięcia z I grupy);
te, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być ustalony (wymienione w § 3 rozporządzenia, tzw. przedsięwzięcia z II grupy).

Przedsięwzięcia nie należące do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ale mogące w znaczący sposób oddziaływać na obszar Natura 2000, dla odróżnienia określane są mianem przedsięwzięć z III grupy. Procedura oceny oddziaływania na środowisko dla tego typu przedsięwzięć prowadzona jest tak samo, jak dla przedsięwzięć z II grupy.

W odniesieniu do kwalifikacji przedsięwzięć konieczne jest jeszcze parę dodatkowych słów wyjaśnienia. Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się dla całego przedsięwzięcia. Aby uniknąć bezpodstawnego dzielenia inwestycji, w celu uniknięcia obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w ustawie Poś zawarto zasadę, iż przedsięwzięcia powiązane technologicznie traktuje się jako całość, nawet, jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Dodatkowo, w odniesieniu do przedsięwzięć liniowych, ustawa wprowadza zakaz dzielenia ich na odcinki wskazując, iż dla tego typu przedsięwzięć decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest dla przedsięwzięcia realizowanego na obszarze województwa. Podobna regulacja obowiązuje także w odniesieniu do przedsięwzięć polegających na przebudowie drogi i należących do kategorii zawsze wymagających raportu o oddziaływaniu na środowisko. Dla tego typu inwestycji decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma być wydawana tylko dla przebudowywanego odcinka.

Kolejny warunek, który musi być spełniony, aby w ogóle można było mówić o obowiązku przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, to wymóg uzyskania, dla danego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko lub na obszar Natura 2000, następujących decyzji, określonych w art. 46 ust. 4 Poś:

decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na zalesieniu;
decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych;
decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę obiektów jądrowych;
koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, na wydobywanie kopalin ze złóż, na bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych;
decyzji określającej szczegółowe warunki wydobywania kopalin;
pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych;
decyzji ustalającej warunki prowadzenia robót polegających na regulacji wód oraz budowie wałów przeciwpowodziowych, a także robót melioracyjnych, odwodnień budowlanych oraz innych robót ziemnych zmieniających stosunki wodne na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych;
decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów;
decyzji uzgadniającej warunki rekultywacji - wydawanej dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000;
decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania - wydawanej dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000;
decyzji w sprawie zgody na przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne - wydawanej dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000;
decyzji o zmianie lasu na użytek rolny;
decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady;
decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej

albo poddania zgłoszeniu robót budowlanych lub zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).

Konieczne jest przy tym wskazanie, iż definicja przedsięwzięcia, zawarta w art. 46 ust. 2 Poś, ma tutaj charakter wyłącznie pomocniczy i nie może być brana pod uwagę przy kwalifikacji danej inwestycji do poddania procedurze oceny oddziaływania na środowisko. Wykluczona jest więc, podnoszona czasami w praktyce, interpretacja przepisów zmierzająca do wyłączenia danego przedsięwzięcia spełniającego obie ww. przesłanki, tylko dlatego, iż zdaniem "interpretatora" nie mieści się ono w zakresie przedmiotowej definicji.

Powrót do góry strony...

Kiedy należy przeprowadzić postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko?

Jak już wskazano na wstępie, procedura oceny oddziaływania na środowisko prowadzona jest w ramach postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta z założenia ma określać warunki realizacji danego przedsięwzięcia pod względem ochrony środowiska. Istotne jest przy tym, aby oszacowanie skutków środowiskowych realizacji danego przedsięwzięcia odbywało się na jak najwcześniejszym etapie procesu inwestycyjnego. Dlatego też, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach należy uzyskać przed wystąpieniem z wnioskiem o wydanie decyzji określonych w art. 46 ust. 4 Poś lub dokonaniem zgłoszenia wskazanego w ust. 4a ww. artykułu - omówionych w poprzednim punkcie.

Wniosek taki lub zgłoszenie należy złożyć w terminie czterech lat od dnia uprawomocnienia się decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - z możliwością wydłużenia tego okresu o kolejne dwa lata, dla przedsięwzięć realizowanych etapowo (a więc przede wszystkim przedsięwzięć liniowych). Wydłużenie terminu możliwe jest jedynie w przypadku, gdy nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Jeżeli po upływie omawianego powyżej 4-letniego terminu nie zostanie złożony wniosek o wydanie decyzji określonej w art. 46 ust. 4 Poś bądź też nie zostanie dokonane zgłoszenie, o którym mowa w ust. 4a tego artykułu, konieczne jest uzyskanie kolejnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Nową decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach należy także uzyskać przed wystąpieniem z wnioskiem o zmianę wydanych już decyzji określonych w art. 46 ust. 4 Poś. W tym zakresie ustawa przewiduje jednak pewne wyjątki. Nie ma potrzeby uzyskiwania przedmiotowej decyzji przed zmianą pozwolenia na budowę, jeżeli zmiana ta polega na odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie dotyczącym:

charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, lub
zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne

i jeżeli nie spowoduje ona zmian warunków określonych w wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Analogiczny wyjątek przewidziany jest w przypadku zmian koncesji polegających na:

zmianie terminu ważności koncesji;
zmniejszeniu przestrzeni, w granicach której ma być prowadzona działalność;
zmianie terminu rozpoczęcia działalności objętej koncesją, w tym wykonania poszczególnych prac;
ustaleniu lub zmianie formy lub wielkości zabezpieczenia roszczeń mogących powstać wskutek wykonywania działalności objętej koncesją.

Powrót do góry strony...

Określenie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięć z I grupy

Wstępnym etapem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć jest określenie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko.

W przypadku przedsięwzięć, dla których sporządzenie raportu jest obowiązkowe (z grupy I), określenie jego zakresu jest zasadniczo fakultatywne i następuje w odpowiedzi na złożone przez inwestora stosowne zapytanie. Ustawa przewiduje tutaj jeden wyjątek i zobowiązuje wnioskodawcę do wystąpienia z zapytaniem o zakres raportu w przypadku, gdy dane przedsięwzięcie może transgranicznie oddziaływać na środowisko.

Dla przedsięwzięć z grupy I zapytanie o zakres raportu składa się do organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeszcze przed wystąpieniem z wnioskiem o wydanie tej decyzji. Do zapytania należy dołączyć podstawowe informacje o danym przedsięwzięciu, wymienione w art. 49 ust. 3 Poś.

Określenie zakresu raportu następuje w drodze postanowienia, wydawanego się w trybie art. 123 Kpa, na które to, w myśl ustawy Poś, przysługuje zażalenie. Postanowienie ustalające zakres raportu wydaje się na podstawie zarówno złożonych przez wnioskodawcę informacji zawierających dane określone w art. 49 ust. 3 Poś, jak i opinii właściwych organów. Organami tymi są:

marszałek województwa;
państwowy wojewódzki inspektor sanitarny - w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a Poś;
minister właściwy do spraw środowiska oraz państwowy wojewódzki inspektor sanitarny - w przypadku dróg oraz linii kolejowych;
dyrektor urzędu morskiego - w przypadku przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich.

Opinie w sprawie zakresu raportu wydawane są albo w formie pisma, albo w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (w trybie art. 123 Kpa). Na wydanie opinii co do zakresu raportu przeznaczone jest 14 dni, a na wydanie samego postanowienia w tej sprawie - 30 dni - liczone od daty otrzymania przez organ kompletu określonych ustawą dokumentów.

Przy określaniu zakresu raportu, ustawa Poś pozwala jedynie na odstąpienie od wymogu przedstawienia w raporcie zagadnień w formie graficznej, analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, propozycji monitoringu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na etapie jego budowy i eksploatacji, a także od wymagania opisu wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia - przy czym ta ostatnia możliwość nie może być wykorzystana w przypadku przedsięwzięć drogowych oraz linii kolejowych.

Powrót do góry strony...

Złożenie wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

W wypadku przedsięwzięć zaliczonych do kategorii mogących oddziaływać na środowisko (grupa I i II), inicjatywa wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy do inwestora.

Załączniki do wniosku o wydanie takiej decyzji określa art. 46a ust. 4 Poś. Zgodnie z ww. przepisem, konieczne jest przedłożenie:

poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczonym terenem, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie, wraz z terenem działek sąsiednich;
w przypadku przedsięwzięć wymagających koncesji geologicznej, prowadzonych w granicach przestrzeni niestanowiącej części składowej nieruchomości gruntowej - mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej w skali umożliwiającej szczegółowe przedstawienie przebiegu granic terenu, którego dotyczy wniosek, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie;
w przypadku decyzji wydawanych przez wojewodę - wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (wymóg ten nie dotyczy dróg krajowych);
odpowiednio raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo tzw. informacji ekologicznej, zawierającej dane określone w art. 49 ust. 3 Poś, w trzech egzemplarzach, wraz z ich zapisem w formie elektronicznej na informatycznym nośniku danych.

Wymagania dla raportu o oddziaływaniu na środowisko określone są w art. 52 ust. 1, 1b, 1c, 2, 3 i 4a Poś. Zasadniczo dla każdego przedsięwzięcia wymogi te będą takie same - uwarunkowane oczywiście rodzajem danej inwestycji i skalą jej oddziaływania na środowisko. Ustawa Poś wprowadza jednak specyficzne wymagania w odniesieniu do niektórych kategorii przedsięwzięć.

Przede wszystkim, dla przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 (niezależnie od tego, do której grupy należą) informacje dotyczące możliwego oddziaływania na środowisko danego przedsięwzięcia powinny, w każdym przypadku, uwzględniać przewidywane oddziaływanie analizowanych wariantów tego przedsięwzięcia w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony taki obszar został wyznaczony. Przy czym dla przedsięwzięć z III grupy raport w tym zakresie powinien być ograniczony tyko do możliwego oddziaływania na obszar Natura 2000.

Natomiast w przypadku stwierdzenia możliwości transgranicznego oddziaływania na środowisko danego przedsięwzięcia, informacje zawarte w raporcie powinny uwzględniać określenie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto, jeżeli planowane przedsięwzięcie jest związane z użyciem instalacji objętej obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego, raport powinien zawierać porównanie proponowanej techniki z najlepszymi dostępnymi technikami. Jeżeli zaś dla planowanego przedsięwzięcia konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, do raportu, oprócz innych wymaganych map, powinna być także załączona poświadczona przez właściwy organ kopia mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem obszaru, na którym konieczne jest utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. Wymóg ten nie dotyczy przedsięwzięć polegających na budowie drogi krajowej.

Istotną kwestię stanowią tu wymagania dla raportu sporządzanego dla przedsięwzięć związanych z realizacją dróg krajowych.

Przede wszystkim wyłączony jest obowiązek określania w raporcie wariantów lokalizacyjnych dla przedsięwzięć polegających na budowie lub przebudowie drogi, dla których już została wydana decyzja ustalająca lokalizację tych przedsięwzięć (tj. decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, wydawana na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.), oraz decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady, wydawana na podstawie ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571 ze zm.)). Rozważanie wariantów lokalizacyjnych po tym, kiedy lokalizacja danego przedsięwzięcia została już ustalona, wydaje się być bezprzedmiotowe. Oczywiście nie wyklucza to konieczności opisania w raporcie wariantów o innym, niż lokalizacyjny, charakterze, w szczególności wariantów technicznych.

Ponadto, w odróżnieniu od innych przedsięwzięć, w przypadku dróg krajowych ustawodawca położył szczególny nacisk na ochronę zabytków. W raporcie powinna być więc dokonana analiza i ocena możliwych zagrożeń i szkód dla zabytków, w obrębie terenu, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie. Dodatkowo, dla dróg należących do grupy I, raport powinien zawierać także określenie założeń do ratowniczych badań zidentyfikowanych zabytków znajdujących się na obszarze planowanego przedsięwzięcia, odkrywanych w trakcie robót budowlanych, oraz do programu zabezpieczenia istniejących zabytków przed negatywnym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia oraz ochrony krajobrazu kulturowego.

W przypadku przedsięwzięć nie należących do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ale mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, kwestia stwierdzenia obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ciąży nie na inwestorze, a na organie właściwym do wydania danej decyzji spośród określonych w art. 46 ust. 4 Poś albo do przyjęcia zgłoszenia określonego w ust. 4a tego artykułu. Jeżeli organ ten uzna, iż dane przedsięwzięcie może w znaczący sposób oddziaływać na obszar Natura 2000, powinien poczekać z załatwieniem prowadzonej przez siebie sprawy do czasu uzyskania przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W przypadku postępowań w sprawie wydania decyzji konieczne jest ich zawieszenie (art. 46b ust. 1 Poś). Wymóg zawieszenia postępowania nie obowiązuje jedynie w odniesieniu do, wszczętego na wniosek, postępowania w sprawie wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów.

Natomiast jeżeli chodzi o zgłoszenie odpowiednio robót budowlanych albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, to w przypadku, gdy organ właściwy do jego przyjęcia stwierdzi, że dane przedsięwzięcie, nienależące do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie o konieczności uzyskania przez zgłaszającego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W takim przypadku dopiero po otrzymaniu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej od inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, rozpoczyna się bieg 30-dniowego terminu na rozpoczęcie robót budowlanych lub złożenie sprzeciwu przez ten organ - określony w art. 30 ust. 5a i art. 71 ust. 4a ustawy - Prawo budowlane.

Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach składa się do:

wojewody - dla dróg, linii kolejowych, napowietrznych linii elektroenergetycznych instalacji do przesyłu ropy naftowej, produktów naftowych, substancji chemicznych lub gazu, należących do kategorii zawsze wymagających raportu (z tzw. I grupy), a także dla przedsięwzięć na terenach zamkniętych, przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich oraz dla zmiany na użytek rolny lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa;
starosty - dla przedsięwzięć polegających na scaleniu, wymianie lub podziale gruntów;
dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - dla przedsięwzięć polegających na zmianie na użytek rolny lasu stanowiącego własność Skarbu Państwa;
wójta, burmistrza albo prezydenta miasta - dla pozostałych przedsięwzięć.

W przypadku braków formalnych wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (niezgodności z wymaganiami ustawowymi), należy wezwać inwestora do ich uzupełnienia, w trybie art. 64 Kpa, w terminie 7 dni - z pouczeniem, iż nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Jeżeli chodzi natomiast o braki o charakterze merytorycznym (tzn. niewystarczające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z punktu widzenia organu prowadzącego postępowanie, informacje zawarte we wniosku o wydanie tej decyzji lub w załącznikach do wniosku), to ich uzupełnienie możliwe jest na każdym etapie postępowania - na podstawie art. 50 § 1 Kpa. W tym trybie organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może żądać uzupełnienia braków merytorycznych zarówno samego wniosku, jak i załączonych do niego dokumentów, w dowolnym, wyznaczonym przez sam organ terminie.

Powrót do góry strony...

Określenie obowiązku sporządzenia i zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięć z grupy II i III

Dla przedsięwzięć z grupy II i III - a więc tych, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być ustalony, określenie potrzeby sporządzenia tego typu dokumentu oraz wskazanie jego zakresu następuje już po złożeniu wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy tutaj podkreślić, iż nawet jeżeli właściwy organ stwierdzi brak obowiązku sporządzenia raportu dla danego przedsięwzięcia, to i tak nie zwalnia go to z obowiązku wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Analogicznie, jak w przypadku, przedsięwzięć z grupy I, dla przedsięwzięć z grupy II i III, określenie obowiązku sporządzenia raportu i wskazanie zakresu tego dokumentu następuje na podstawie informacji zawierających dane wymienione w art. 49 ust. 3 Poś (które to inwestor obowiązany jest dołączyć do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach), opinii właściwych organów, a także - co dotyczy jedynie przedsięwzięć z grupy II - stosownych kryteriów wymienionych w § 4 rozporządzenia.

Dla przedsięwzięć z grupy II i III organami opiniującymi są:

wojewoda a na obszarach morskich dyrektor urzędu morskiego - dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 (niezależnie od tego, czy należą one jednocześnie do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, czy też nie);
starosta - dla przedsięwzięć należących jedynie do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;
państwowy powiatowy albo graniczny inspektor sanitarny - dla przedsięwzięć należących do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (wymóg ten dotyczy także przedsięwzięć, które jednocześnie mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000) i jednocześnie wymagających decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a Poś;
dyrektor urzędu morskiego - dla przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich.

Opinie w sprawie obowiązku sporządzenia i zakresu raportu wydawane są albo w formie pisma, albo w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (w trybie art. 123 Kpa). Na wydanie opinii co do zakresu raportu przeznaczone jest 14 dni. Samo postanowienie w sprawie obowiązku sporządzenia raportu i jego zakresu powinno być natomiast wydanie w terminie 30 dni. Oba terminy liczy się od daty otrzymania przez organ kompletu określonych ustawą dokumentów. Postanowienie w sprawie obowiązku sporządzenia raportu i jego zakresu wydaje się w trybie art. 123 Kpa i - w myśl ustawy Poś - przysługuje na nie zażalenie. Należy tu podkreślić, iż wydanie przedmiotowego postanowienia jest obowiązkowe także w przypadku, gdy organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach uzna, iż w danym przypadku sporządzenie raportu nie jest konieczne. Jednakże, gdy dla danego przedsięwzięcia konieczne jest wyznaczenie obszaru ograniczonego użytkowania, ustawa wymaga nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia omawianego tu opracowania.

Także i w tym przypadku, przy określaniu zakresu raportu ustawa Poś pozwala jedynie na odstąpienie od wymogu przedstawienia w raporcie zagadnień w formie graficznej, analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, propozycji monitoringu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na etapie jego budowy i eksploatacji, a także od wymagania opisu wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia - przy czym ta ostatnia możliwość nie może być wykorzystana w przypadku przedsięwzięć drogowych oraz linii kolejowych. Dodatkowo, w przypadku przedsięwzięć z grupy III zakres raportu powinien być ograniczony jedynie do określenia oddziaływania przedsięwzięcia w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

Powrót do góry strony...

Uzgodnienie środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest po przeprowadzeniu uzgodnienia. Uzgodnieniu temu podlegają środowiskowe uwarunkowania realizacji danego przedsięwzięcia. Uzgodnienia dokonuje się wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 Poś, przedłożonych przez organ prowadzący postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Są to:

wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
raport o oddziaływaniu na środowisko albo dane określone w art. 49 ust. 3 Poś, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane;
wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (obowiązek przedłożenia tych dokumentów nie dotyczy przedsięwzięć drogowych).

Należy przy tym wyraźnie podkreślić, iż nie ma żadnych podstaw prawnych do domagania się przez organy uzgadniające przedłożenia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bądź też propozycji warunków, które miałyby się w tej decyzji znaleźć. To organ uzgadniający powinien przedstawić swoje propozycje warunków realizacji danego przedsięwzięcia. W praktyce częstokroć organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po prostu przenosi wprost do tej decyzji warunki określone w postanowieniu uzgadniającym.

Organami właściwymi do uzgodnienia warunków środowiskowych realizacji danego przedsięwzięcia są:

minister właściwy do spraw środowiska - dla dróg i linii kolejowych należących do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zawsze wymagających raportu (dotyczy to także przedsięwzięć, które jednocześnie mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000);
państwowy wojewódzki inspektor sanitarny - dla przedsięwzięć należących do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko zawsze wymagających raportu (dotyczy to także przedsięwzięć, które jednocześnie mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000) i jednocześnie wymagających decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9 Poś, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a Poś;
wojewoda - dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 (niezależnie od tego, czy należą one jednocześnie do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, czy też nie);
marszałek województwa - dla przedsięwzięć należących do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zawsze wymagających sporządzenia raportu;
starosta - dla przedsięwzięć należących do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być ustalony;
państwowy, powiatowy albo graniczny inspektor sanitarny - dla przedsięwzięć należących do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być ustalony (dotyczy to także przedsięwzięć, które jednocześnie mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000) i jednocześnie wymagających decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9 Poś, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a Poś;
dyrektor urzędu morskiego - dla przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich.

Uzgodnienie dokonywane jest w trybie art. 106 Kpa, a więc w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W porównaniu z Kpa, ustawa Poś znacznie wydłuża termin wydania przedmiotowego postanowienia i przeznacza na to aż 60 dni, licząc od daty otrzymania przez organ kompletu określonych ustawą dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia uzgodnienia.

Warty szczególnego podkreślenia jest tutaj obowiązek jednoczesnego uzgodnienia przez organ, który ma zamiar wydać opinię o braku konieczności sporządzenia raportu dla przedsięwzięć z grupy II i III. Obowiązek ten ma jednak zastosowanie tylko w przypadku tych przedsięwzięć, dla których jest tylko jeden organ opiniujący i uzgadniający, tj. gdy nie ma obowiązku otrzymania stanowiska organu państwowej inspekcji sanitarnej. Są to przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być ustalony i które nie wymagają wspomnianych powyżej decyzji i zgłoszeń z art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9 oraz ust. 4a Poś, a także przedsięwzięcia nie zaliczone do tej kategorii, ale mogące znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Oczywiście przymiotnik "jednoczesne" nie może być tu traktowany dosłownie: zarówno opinia w sprawie braku obowiązku sporządzenia raportu, jak i postanowienie uzgadniające są wydawane odrębnie, we właściwym sobie trybie i terminie - tyle tylko, że organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach nie musi już w takich przypadkach oddzielnie przedkładać wniosku o uzgodnienie do tego samego organu, który wcześniej wydał opinię o braku konieczności sporządzenia raportu.

Powrót do góry strony...

Udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko

Udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (tzw. konsultacje społeczne) musi być zapewniony przez organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach tylko w przypadku, gdy został sporządzony raport o oddziaływaniu na środowisko - tj. dla wszystkich przedsięwzięć z grupy I i dla tych przedsięwzięć z grupy II i III, dla których obowiązek sporządzenia tego dokumentu został ustalony.

Konsultacje społeczne polegają na możliwości składania, przez szeroko rozumiane społeczeństwo, czyli każdego zainteresowanego realizacją danego przedsięwzięcia, uwag i wniosków do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - wyłożonych do wglądu na okres 21 dni. Wszystkie szczegóły dotyczące tych konsultacji powinny być podane do publicznej wiadomości w sposób przyjęty w danym organie, w szczególności za pośrednictwem strony internetowej tego organu. Ustawa Poś określa ww. termin 21 dni jako termin zawity wyraźnie wskazując, iż wszystkie uwagi i wnioski wniesione przez społeczeństwo po upływie tego terminu, nie są po prostu przez organ rozpatrywane.

Wyniki konsultacji społecznych powinny być następnie przez organ rozparzone i omówione w uzasadnieniu do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Postępowania z udziałem społeczeństwa nie przeprowadza się, jeżeli planowane przedsięwzięcie ma być realizowane na terenie zamkniętym w rozumieniu ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), a więc terenie o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, który został jako taki określony przez właściwego ministra bądź kierownika urzędu centralnego. Należy je jednak przeprowadzić na tych terenach zamkniętych, po których biegną linie kolejowe, o których informacjom nie nadano klauzuli tajności, - wymienione w decyzji nr 62 Ministra Infrastruktury z dnia 26 września 2005 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz. Urz. MI. z 2005 r. Nr 11, poz. 72 ze zm.).

Parę słów komentarza wymaga również udział organizacji ekologicznych w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Oprócz tego, że mogą one oczywiście, jak wszyscy inni, składać uwagi i wnioski w ramach konsultacji społecznych, przysługuje im także uprawienie do ubiegania się o udział w takim postępowaniu na prawach strony. Uprawnienie to przysługuje jednak tylko tym organizacjom ekologicznym, które złożyły uwagi i wnioski w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa, i które wraz ze złożeniem tych uwag i wniosków wniosły o dopuszczenie ich do udziału w danym postępowaniu administracyjnych na prawach strony. Wniosek o dopuszczenie złożony później nie powinien być w ogóle przez organ rozpatrywany. Pozwala to na uniknięcie występujących w praktyce sytuacji, gdy organizacja ekologiczna zgłasza chęć udziału w danym postępowaniu na prawach strony w końcowym etapie tego postępowania, tuż przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W przypadku, gdy nie są spełnione wymagane przesłanki dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu na prawach strony, odmowa takiego dopuszczenia następuje w drodze decyzji.

Powrót do góry strony...

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest końcowym etapem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Jest to kluczowy etap przedmiotowej procedury. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie wyniki wszystkich etapów postępowania, począwszy od złożenia wniosku, po uzgodnienia, analizę dołączonej do wniosku dokumentacji oraz konsultacje społeczne, jeżeli zostały one przeprowadzone. Na konieczność uwzględnienia ww. elementów przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyraźnie wskazuje przepis art. 56 ust. 1b Poś "zbierający" wszystkie te wymagania.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa:

rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia;
warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia;
wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym;
w miarę potrzeby: wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych oraz w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko.

Załącznikiem do przedmiotowej decyzji, stanowiącym jej integralną część, jest charakterystyka przedsięwzięcia.

W drodze decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mogą być nałożone na inwestora obowiązki dotyczące zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania na środowisko, przeprowadzenia kompensacji przyrodniczej, a także przedstawienia analizy porealizacyjnej.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest po stwierdzeniu zgodności proponowanej przez wnioskodawcę lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeżeli taki plan został uchwalony.

Wymóg sprawdzenia zgodności z planem nie obowiązuje w odniesieniu do przedsięwzięć związanych z budową lub przebudową dróg publicznych (nie tylko krajowych, jak stanowi art. 56 ust. 1a Poś; należy tutaj stosować rozszerzającą interpretację tego przepisu). Rozwiązanie to zostało przyjęte w celu zapewnienia spójności z przepisem art. 10 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, który stanowi, iż w sprawach dotyczących lokalizacji dróg nie stosuje się przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a więc w szczególności nie sprawdza się zgodności planowanej lokalizacji drogi z ustaleniami planu miejscowego, jeżeli został on dla danego terenu przyjęty. Nie ma więc potrzeby badania takiej zgodności na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Jak to już zostało zasygnalizowane na wstępie, zasadniczym celem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest określenie warunków realizacji danego przedsięwzięcia pod względem środowiskowym. Stanowi ona jeden z kluczowych elementów całego procesu inwestycyjnego. Aby mogła ona należycie spełniać swoją rolę, konieczne jest przyznanie jej mocy wiążącej w odniesieniu do innych rozstrzygnięć warunkujących realizację danego przedsięwzięcia. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organy wydające późniejsze decyzje o charakterze inwestycyjnym, określone w art. 46 ust. 4 Poś, a także organy właściwe do przyjęcia zgłoszenie robót budowlanych oraz zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, określone w art. 46 ust. 4a Poś.

Powrót do góry strony...

Właściwości organów w procedurze oceny oddziaływania na środowisko po 1 stycznia 2008r.

Na zakończenie konieczne jest również poruszenie tematu właściwości organów ochrony środowiska w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko po 1 stycznia 2008r. W dniu tym nastąpiło - na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. Nr 175, poz. 1472 ze zm.) - przeniesienie większości kompetencji w zakresie ochrony środowiska z wojewody na marszałka województwa. W procedurze oceny oddziaływania na środowisko zmiana kompetencji organów nie odbyła się jednak automatycznie. Część spraw pozostała w gestii wojewody, część zaś - obciążyła służby marszałka województwa.

I tak, do wydania opinii w sprawie zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięć z I grupy jest właściwy marszałek województwa.

Opinie w sprawie obowiązku sporządzenia i zakresu raportu wydaje natomiast wojewoda - dla wszystkich przedsięwzięć z grupy II, jeżeli mogą one znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, i dla przedsięwzięć z grupy III, a także dla wszystkich przedsięwzięć realizowanych na terenach zamkniętych. Organem ochrony środowiska w tym zakresie dla pozostałych przedsięwzięć zasadniczo pozostaje oczywiście starosta.

Analogiczny rozdział kompetencji pomiędzy wojewodą a marszałkiem województwa obowiązuje także na etapie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, prowadzonego w trybie art. 48 ust. 2 Poś. I tak, marszałek województwa jest zasadniczo organem uzgadniającym dla przedsięwzięć z grupy I. Dla wszystkich przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 lub realizowanych na terenie zamkniętym - niezależnie do jakiej grupy należą - organem uzgadniającym pozostaje wojewoda.

Użyteczne odnośniki w tej tematyce

http://www.mos.gov.pl/cgi-bin-wwvv/wyjasnienia_prawne3.pl

Wyjaśnienia do przepisów Ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska na serwerze Ministerstwa Środowiska:

25.02.2008 - Załączniki do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej przez wojewodę
22.02.2008 - Załączniki do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
03.01.2008 - Właściwości organów
23.11.2007 - OOŚ w przypadku drogi publicznej nie będącej drogą krajową
22.11.2007 - strony postępowania i udział społeczeństwa
18.09.2007 - Termin obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
14.09.2007 - Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a inne decyzje w procesie inwestycyjnym
08.08.2007 - OOŚ a pozwolenie na rozbiórkę stacji paliw
27.06.2007 - Warianty przedsięwzięcia w raporcie OOŚ
06.02.2007 - OOŚ w przypadku przedsięwzięcia przekraczającego obszar jednej gminy
09.11.2006 - Odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
09.11.2006 - Strony postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
03.11.2006 - OOŚ przedsięwzięć polegających na przebudowie drogi

Wyjaśnienia do przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzaju przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257 poz. 2573 ze zm.)