Unia dla lasu

Materiał przygotowany przez:
Wydział Promocji, Informacji i Szkolenia
Departament Integracji Europejskiej
Ministerstwo Środowiska
info.fundusze@mos.gov.pl

Lasy są niewątpliwie najbardziej naturalną formacją przyrodniczą. Pełnią one wielorakie funkcje, chronią i współtworzą inne zasoby przyrody. Umożliwiając bytowanie wielu gatunkom roślin i zwierząt, zapewniają różnorodność przyrody nierozerwalnie związaną z polskim krajobrazem. Dlatego o lasy należy dbać ze szczególną starannością. Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej nasz kraj może starać się o wsparcie z unijnych funduszy przeznaczonych na ochronę istniejącego drzewostanu i tworzenie nowych terenów leśnych.

Ochrona środowiska naturalnego jest jedną z najważniejszych dziedzin polityki Unii Europejskiej. Działania związane z ochroną środowiska mogą być finansowane ze wszystkich unijnych funduszy. Pieniądze na ochronę i rozwój lasów dostępne są natomiast z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR). W Polsce z tego funduszu można korzystać w ramach dwóch niezależnych programów. Pierwszy z nich to Sektorowy Program Operacyjny - "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich" (SPO-Rolny), finansowany z Sekcji Orientacji EFOiGR, będącej funduszem strukturalnym. Drugi - "Plan rozwoju obszarów wiejskich" (PROW) - finansowany z Sekcji Gwarancji EFOiGR, ma na celu podnoszenie jakości i konkurencyjności gospodarki rolnej we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Celem Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej jest wspieranie przekształceń struktury rolnictwa i wspomaganie rozwoju obszarów wiejskich. Jest on zbudowany z dwóch sekcji: Sekcji Gwarancji, finansującej wspólną politykę rolną (Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich, obejmujący m.in. bezpośrednie dopłaty dla rolników), oraz Sekcji Orientacji, wspierającej przekształcenia w rolnictwie w poszczególnych państwach Unii Europejskiej i będącej funduszem strukturalnym.

Wsparcie dla leśników

O pomoc finansową z Sektorowego Programu Operacyjnego - "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich" ubiegać się mogą się przedstawiciele Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Uzyskać mogą ją także prywatni właściciele lasów, którzy zgłoszą należące do nich tereny leśne do projektu planowanego przez dane nadleśnictwo. Pomoc dostępna w ramach tego programu obejmuje przywracanie potencjału produkcji leśnej, zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem, oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegających takim katastrofom. Wsparcie finansowe może być udzielone na:

• przygotowanie leśnego materiału rozmnożeniowego potrzebnego do odbudowy uszkodzonych lasów,
• uporządkowanie uszkodzonej powierzchni leśnej,
• odnowienie lasu oraz pielęgnację i ochronę założonych upraw,
• pielęgnację i ochronę uszkodzonych drzewostanów oraz cennych obiektów przyrodniczych,
• udostępnianie terenów leśnych społeczeństwu,
• wzmocnienie systemu ochrony przeciwpożarowej.

Pomoc finansowa, udzielana w ramach Działania 2.1, przeznaczona na usuwanie skutków naturalnej katastrofy (wiatr, obfite opady deszczu i śniegu czyli okiść, powódź, lawina, obsunięcia gruntów czy szkodliwe czynniki biotyczne) lub pożaru, dostępna będzie na terenach leśnych całej Polski bez względu na formę ich własności. W pierwszej kolejności finansowane będą działania na terenach leśnych północno-wschodniej Polski, zgodnie z zasięgiem geograficznym zniszczeń powstałych w wyniku huraganu z dnia 4 lipca 2002 roku, czyli na terenie nadleśnictw: Borki, Drygały, Czerwony Dwór, Giżycko, Nowogród, Pisz, Ostrołęka, Myszyniec, Rudka, Maskulińskie, Gołdap, Olecko, Spychowo, Strzałowo i Mrągowo - obręb Mrągowo.

Środki finansowe przyznane w ramach pomocy pokrywają 100% całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu - z czego 80% pochodzi z Sekcji Orientacji EFOiGR, a 20% - z budżetu państwa. W latach 2004-2006 na pomoc w ramach programu przewidziano kwotę 10 mln euro. Do kosztów kwalifikowanych zaliczają się koszty poniesione na:

• pozyskanie, zbiór i zakup nasion, szyszek i owoców oraz ich łuszczenie,
• przechowywanie i przysposobienie nasion,
• produkcję i zakup materiału sadzeniowego,
• przygotowanie gleby pod odnowienie,
• odnowienie i przebudowę powierzchni leśnych,
• pielęgnowanie upraw, młodników i drzewostanów,
• inwentaryzację i ochronę cennych obiektów przyrodniczych,
• budowę i modernizację obiektów szkółkarskich,
• budowę i modernizację infrastruktury edukacyjnej;
• ochronę lasu przed szkodliwymi czynnikami biotycznymi,
• ochronę różnorodności biologicznej,
• zakup maszyn i urządzeń do zagospodarowania i ochrony lasu,
• budowę i modernizację infrastruktury przeciwpożarowej oraz zakup sprzętu, urządzeń i pojazdów na cele ochrony przeciwpożarowej.

Wsparcie dla rolników

Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) ma na celu wspieranie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich w latach 2004-2006. Jednym z działań finansowanych z PROW jest zalesianie gruntów ornych. Na ten cel z budżetu Unii Europejskiej przeznaczono ponad 81 mln euro.

Podstawowe cele Działania 5 PROW (zalesianie gruntów ornych) to:

• zalesienie gruntów rolnych o niskiej przydatności dla rolnictwa,
• kształtowanie struktury krajobrazu obszarów wiejskich,
• tworzenie korytarzy ekologicznych,
• zwiększanie udziału lasów w globalnym bilansie węgla.

Wsparcie może być udzielone również na inwestycje w lasach służące zwiększeniu ich wartości ekonomicznej, ekologicznej i społecznej, zalesianie innych terenów, inwestycje mające na celu poprawę zbierania, przetwarzania i sprzedaży produktów leśnych, promocję nowych rynków zbytu produktów leśnych czy zakładanie stowarzyszeń właścicieli lasów.

Planuje się, że w latach 2004-2006 zalesionych zostanie 46 tys. ha. Beneficjentami planu (odbiorcami wsparcia) mogą być:

• producent rolny - rolnik uzyskujący co najmniej 20% dochodów z gospodarstwa;
• producent rolny - właściciel gruntów rolnych położonych w granicach Polski, należących do niego lub do małżonka, uzyskujący powyżej 80% dochodów z działalności pozarolniczej;
• grupa rolników, czyli co najmniej trzech rolników spełniających warunki przyznania dotacji, którzy chcą wspólnie zalesić co najmniej 3 ha gruntów rolnych przylegających do siebie;
• producent rolny - spółdzielnia produkcji rolnej (osoba prawna).

Pomoc może być przyznana każdemu podmiotowi spełniającemu powyższe warunki (poza rolnikami korzystającymi z rent strukturalnych), który uzyska akceptację wniosku zalesieniowego, zobowiąże się do przestrzegania warunków i terminów określonych w planie zalesieniowym oraz przedłoży poświadczone przez nadleśniczego oświadczenie o wykonaniu zalesienia.

Ze środków PROW mogą być zalesiane grunty stanowiące własność prywatną, które zostały zakwalifikowane do gruntów ornych, trwałych użytków zielonych, sadów i plantacji owocowych. Grunty przeznaczone do zalesienia muszą być użytkowane rolniczo, a minimalna powierzchnia zalesienia musi wynosić 0,3 ha, przy minimalnej szerokości zalesianej działki wynoszącej 20 metrów. Istnieje także warunek, że materiał sadzeniowy musi pochodzić z uznanej bazy nasiennej oraz że systemem dotacji nie są objęte plantacje choinek świątecznych i drzew szybko rosnących o 15- letnim wieku rębności.

Na pomoc związaną z realizacją Działania 5 PROW składają się:

• wsparcie na zalesienie (wypłacane jednorazowo w pierwszym roku po zalesieniu),
• premia pielęgnacyjna (wypłacana przez 5 lat),
• premia zalesieniowa (wypłacana przez 20 lat).

Droga do otrzymania dofinansowania jest w tym przypadku łatwiejsza niż w przypadku Działania 2.1 Sektorowego Programu Operacyjnego - "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich". Wypłat środków z PROW dokonuje właściwy dla miejsca zalesienia oddział regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie złożonego wcześniej i zaakceptowanego wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych.

Pełne wykorzystanie środków przyznanych Polsce przez Unię Europejską na ochronę i rozwój lasów jest szansą na znaczącą poprawę stanu obszarów leśnych w naszym kraju. Szczegółowe informacje o Sektorowym Programie Operacyjnym - "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich" oraz Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich można uzyskać w egionalnych oddziałach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wybrane zagadnienia na stronach resortu środowiska

• ENERGIA
• FUNDUSZE
• GOSPODARKA ODPADAMI
• INSTRUMENTY FINANSOWO-PRAWNE
• OCHRONA PRZYRODY
• OCHRONA ŚRODOWISKA W PROCESIE INWESTYCYJNYM
• OCHRONA ŚRODOWISKA W UNII EUROPEJSKIEJ
• POWIETRZE
• SYSTEMY ZWIĄZANE Z OCHRONĄ ŚRODOWISKA
• WODA
• ZIEMIA
• ZAGADNIENIA PRZEKROJOWE