Projektowane zmiany w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym

Kinga Kulesza

Celem nowelizacji[1] jest wprowadzenie niezbędnych zmian do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495), a przede wszystkim pełna transpozycja dyrektywy 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz. Urz. UE L 37 z 13.02.2003 r., str. 24, z późn. zm.) oraz wypełnienia zapisów Krajowego planu gospodarki odpadami 2010.

Jednym z obowiązków zawartych w dyrektywie 2002/96/WE jest osiągnięcie przez Państwa Członkowskie do dnia 31 grudnia 2006 r., a przez Polskę, do dnia 31 grudnia 2008 r. (ze względu na otrzymaną tzw. derogację decyzją Komisji 2004/486/WE z dnia 26 kwietnia 2004r. przyznająca Cyprowi, Malcie i Polsce pewne tymczasowe odstępstwa od dyrektywy 2002/96/WE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz.U. L 162 z 30.4.2004, str. 114-115) poziomu zbierania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych w ilości 4 kg/mieszkańca/rok. Wobec powyższego w Krajowym planie gospodarki odpadami 2010 zostało wyznaczone dla Ministra Środowiska zadanie przeprowadzenia w 2007 r. procesu legislacyjnego zmiany ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym w kierunku wprowadzenia poziomu zbierania wyrażonego jako odsetek masy sprzętu elektrycznego i elektronicznego wprowadzonego na rynek.

Dlatego też do ustawy wprowadza się upoważnienie dla Ministra Środowiska do wydania rozporządzenia określającego poziomy zbierania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych. Zakłada się, że rozporządzenie to będzie zmieniane co roku, tak aby dostosować przepisy do zmieniającego się rynku sprzedaży sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Poziomy zbierania zostały wprowadzone dla wszystkich grup sprzętu oprócz grupy 8 - przyrządy medyczne, z wyjątkiem wszystkich wszczepianych i skażonych produktów oraz grupy 10 - automaty do wydawania. Grupy te zostały wyłączone z obowiązku osiągania poziomów zbierania, gdyż są to urządzenia, które w większości trafiają do innych odbiorców niż gospodarstwa domowe oraz mają bardzo długą żywotność.

Poziomy zbierania zostały przedstawione w podziale na poszczególne grupy, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy. Jedynym odstępstwem jest grupa 5 - sprzęt oświetleniowy, dla której został zastosowany podział na:

  • Sprzęt oświetleniowy rodzaj 2, 4, 5;
  • Sprzęt oświetleniowy rodzaj 3 i 6.

Zróżnicowanie w grupie 5 wynika z faktu, że dla sprzętu oświetleniowego zawartego w rodzajach 2, 4, 5 istnieją już poziomy odzysku, które zostały określone w ustawie z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63, poz. 639, z późn. zm.). Natomiast dla rodzajów 3 i 6 taki obowiązek jest dopiero wprowadzany.

Pozostałe zmiany wynikają z doświadczeń zebranych w trakcie stosowania przepisów ustawy.

Należało przede wszystkim uprościć i zmniejszyć liczbę sprawozdań, które przedsiębiorcy byli zobligowani dostarczać do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Z tego względu zmniejszono częstotliwość przekazywania sprawozdań z kwartalnego na półroczny. Przesunięto również termin składania rocznego raportu o funkcjonowaniu systemu gospodarki zużytym sprzętem Ministrowi Środowiska przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 30 kwietnia na 30 czerwca każdego roku ze względu na szeroki zakres danych, jaki musi być przeanalizowany.

Trzecim dużym pakietem zmian jest zwiększenie odpowiedzialności organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Obecnie, przejmując obowiązki od wprowadzających sprzęt, organizacje odzysku będą również miały taką samą odpowiedzialność jak wprowadzający sprzęt.

Do słowniczka dodano takie definicje jak przedsiębiorca, edukacja ekologiczna, ze względu na niejasności pojawiające się w definiowaniu tych pojęć. Zmieniono również definicję wprowadzającego sprzęt, gdyż z obecnej definicji wynika, że wprowadzającym sprzęt jest przedsiębiorca, który produkuje i sprzedaje pod własnym oznaczeniem sprzęt, a więc nie jest wprowadzającym sprzęt przedsiębiorca, który produkuje i nie sprzedaje sprzętu, lecz na przykład wprowadza wyprodukowany przez siebie sprzęt do obrotu w drodze leasingu. Umowa leasingu nie jest umową sprzedaży, a więc w tym przypadku nie zostają spełnione przesłanki do uznania przedsiębiorcy za wprowadzającego sprzęt. Dystrybucja sprzętu z wykorzystaniem umowy leasingu nie jest rzadkością w obrocie handlowym, dlatego też dokonano korekty definicji wprowadzającego sprzęt w taki sposób, że wprowadzającym sprzęt będzie ten przedsiębiorca, który "wprowadza sprzęt do obrotu" towar, a nie tylko "sprzedaje".

Inną zaproponowaną zmianą jest określenie sposobu rejestracji podmiotów zagranicznych. Od tej pory takie podmioty będą mogły rejestrować się w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska bądź poprzez przedstawiciela, bądź poprzez organizację odzysku. Zmiany te zostały wprowadzone, gdyż z dotychczasowych przepisów nie wynikało czy w ogóle możliwe jest zarejestrowanie podmiotu zagranicznego.

Innym uzupełnieniem jest określenie terminu (do końca czerwca każdego roku) w jakim wprowadzający sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych powinien uiszczać zabezpieczenie finansowe, jest to istotne w szczególności ze względu na pojawiające się trudności przy uzyskiwaniu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i gwarancji bankowej.

Z zabezpieczeniem finansowym łączy się również sposób rozliczania zabezpieczenia finansowego. Zaproponowano, w przypadku niewywiązania się wprowadzającego sprzęt z nałożonych obowiązków, przeznaczanie uiszczonego przez niego zabezpieczenia na poczet opłaty produktowej.

Zaproponowano również, aby wprowadzający sprzęt był odpowiedzialny za umieszczenie na sprzęcie oznakowania umożliwiającego identyfikację jego producenta.

W przepisach dotyczących prowadzących zakłady przetwarzania największą zmianą jest określenie, że prowadzący zakład przetwarzania, który podpisał umowę z organizacją odzysku, ma obowiązek przyjąć nieodpłatnie zużyty sprzęt pochodzący z gospodarstw domowych. Zmiany te wynikły z faktu, że zbierający zużyty sprzęt mieli obowiązek nieodpłatnego odbierania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych od użytkowników, a jednocześnie zakłady przetwarzania miały możliwość pobierania opłaty za przyjmowane odpady. W takiej sytuacji zbierający zużyty sprzęt ponosili koszty, nie mając żadnych dochodów.

Jak już wspomniano najważniejszą zmianą w przepisach odnoszących się do organizacji odzysku, jest zrównanie ich w prawach i obowiązkach z wprowadzającym sprzęt w chwili, gdy zawierana jest pomiędzy nimi umowa. Umowa taka byłaby podpisywana na wykonywanie obowiązków związanych z konkretną grupą sprzętu umieszczaną na rynku przez danego przedsiębiorcę. Zmiana ta wynika z faktu, że na podstawie dotychczasowych przepisów organizacje odzysku nie miały takich samych obowiązków, jak ci przedsiębiorcy, którzy rozliczali się samodzielnie.

Ze względu na fakt, że do chwili obecnej organizacje odzysku nie poświęcają większej uwagi obowiązkowi prowadzenia edukacji ekologicznej, proponuje się, aby organizacja odzysku była obowiązana przeznaczać na cele edukacji ekologicznej 2% swoich przychodów, określając przy tym co się rozumie przez prawidłowo udokumentowane wydatki na edukację ekologiczną. Ponadto dokonano jeszcze innych pomniejszych zmian, które miejmy nadzieję przyczynią się do usprawnienia systemu gospodarowania zużytym sprzętem.


[1] Projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (projekt z dnia 24 września 2007r. - przekazany na KRM)